Wordt het niet eens tijd om Sint-Maarten af te stoten?

Het is misschien flauw om het over de plaats van Sint-Maarten binnen ons Koninkrijk te hebben, een week nadat storm Irma daar voor meer dan een miljard aan schade zorgde. Toch is het een relevante vraag, juist omdat nu blijkt hoe moeilijk de relatie tussen Nederland en St. Maarten eigenlijk is.

Dit is geen discussie van geld. Plasterk, de verantwoordelijke minister van Koninkrijksrelaties, zei dat er ‘Groot geld’ moet komen voor de wederopbouw van St. Maarten. Er komt een noodfonds waar een boel geld in komt. Waar dat vandaan moet komen is nog de vraag, maar de intentie is er.

Nee, dit is een kwestie van cultuur en bestuur. Wil Nederland nog wel een land in zijn Koninkrijk waarmee het eigenlijk best veel moeite heeft? Om dat uit te zoeken gebruik ik voorbeelden uit de afgelopen jaren, en uit de dagen rondom de orkaan Irma.

Hoe we ervoor kunnen zorgen dat er niks aan de strijkstok blijft hangen?

Deze week vroeg André Bosman, kamerlid voor de VVD, in de Tweede Kamer ‘hoe we ervoor kunnen zorgen dat er niks aan de strijkstok blijft hangen?’ Daarmee doelt Bosman op de corrupte bestuurscultuur die er op St. Maarten heerst. Geld wat Nederland aan de wederopbouw van St. Maarten besteedt zou wel eens in corrupte handen kunnen vallen.

Niet alleen Bosman vindt dat vanuit zijn ivoren zetel in de Tweede Kamer. Ook bewoners van St. Maarten zelf zien het probleem: “Nederland, hou je geld maar, stuur het niet hierheen. Het komt toch in verkeerde handen. De armen krijgen niks,” zei een St. Maartense vrouw tegen de NOS.

Ondanks meerdere pogingen van onder andere minister Plasterk om de corruptie te controleren (hij wilde een ‘onafhankelijke integriteitskamer’), lukte dat niet. De premier van St. Maarten weigerde mee te werken: “laat ze het leger maar sturen”, zei hij zelfs. In St. Maarten hebben ze weinig zin in Nederlandse bemoeienis met het corruptieprobleem, blijkt ook uit een artikel van het Caribisch Netwerk.

Als Nederland te veel invloed afdwingt, is St. Maarten dan wel onafhankelijk?

St. Maarten is sinds 2010 onafhankelijk, maar hoort nog wel bij het Koninkrijk der Nederlanden. De mogelijkheden om corruptie aan te pakken zijn voor de Nederlandse overheid dus beperkt. Maar dat St. Maarten niet zonder Nederland kan, zien we bij een ramp als Irma. Nederland neemt beslissingen met betrekking tot St. Maarten samen met de Rijksministerraad, waarin ook de ministers van onafhankelijk Aruba, St. Maarten en Curacao meebeslissen. Echte zeggenschap hebben ze daar toch niet. Nederland heeft binnen de raad daarvoor veel voor het zeggen. Maar als Nederland te veel invloed afdwingt, is St. Maarten dan wel onafhankelijk? Nederland werd door kamerlid Öztürk al beschuldigd van kolonialisme omdat het zich wilde bemoeien met St. Maartens bestuur.

In Metro wordt uitgelegd hoe de relatie met St. Maarten werkt. Nederland heeft verplichtingen, maar mag zich maar beperkt bemoeien met het bestuur. Nederland mag zich dus ook maar beperkt bezig houden met het aanpakken van corruptie. Dat is een rekensom die niet klopt in de ogen van veel mensen. Al tientallen jaren komen overal geluiden vandaan om St. Maarten los te laten.

Hero Brinkman heeft voorgesteld om St. Maarten op marktplaats te zetten

In dit artikel uit 2008 bijvoorbeeld, wordt door Hero Brinkman (toen namens de PVV) voorgesteld om St. Maarten op Marktplaats te zetten. Hij vond het een ‘roversnest’. De strekking van het Volkskrant-artikel uit 2008 was nog dat een anti-antillengeluid een rechtse hobby (een van Telegraaflezers en Elsevier fora) was. Tegenwoordig is het een breder gedragen geluid. ‘Vriendjespolitiek en smeergeld, het hoort erbij op Sint-Maarten,’ schreef NRC deze week nog.

De gedeelde historie en de geschiedenis van kolonialisme zorgt er volgens anderen voor dat Nederland zijn verantwoordelijkheid moet nemen. Weglopen van St. Maarten kan niet meer. We zijn weliswaar niet meer de eigenaar van St. Maarten, we hebben nog steeds ‘zorgplicht voor de voormalige kolonie’. We kunnen St. Maarten dus niet op marktplaats zetten, zoals Brinkman suggereerde. Wat moeten we dan wel? Dat is de vraag.

St. Maarten heeft een recht en Nederland heeft een plicht die niet bij elkaar aansluiten. Nederland heeft weinig politieke macht, maar moet St. Maarten financieel toch uit de brand helpen, zonder dat het wat te zeggen krijgt over corruptie en beleid. Dat zorgt bij frustratie bij Nederland en bij St. Maarten, die beiden vast zitten in dit systeem, waarin ze tot elkaar veroordeeld zijn.

Wat vind jij van dit verhaal? Heb je een toevoeging of een ander perspectief? Laat het weten in de comments. Inhoudelijk sterke reacties kunnen we (na toestemming van jou) meenemen in het artikel.