Waarom Nederlanders bang lijken te zijn voor complimentjes

Nederlanders worden altijd als heel direct en recht-voor-z’n-raap, soms zelfs asociaal, bestempeld. Volgens psychiater Bram Bakker en Hans Poortvliet, initiatiefnemer van de Nationale Complimentendag, komt dat door een gebrek aan zelfwaardering. 

“Complimentjes geven en ontvangen vinden we in Nederland een stuk moeilijker dan hoe dat in andere landen gaat. Dat komt denk ik omdat we ze weinig krijgen, complimenten. En omdat het toch een beetje dat calvinistische is. ‘Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg'”, vertelt Hans Poortvliet. Hij heeft er zijn missie van gemaakt om het geven van complimenten makkelijker te maken. De Nationale Complimentendag, die ieder jaar op 1 maart plaatsvindt, is zijn poging. “Het zou zo leuk zijn als het wat makkelijker is om een compliment te geven zonder dat er altijd gedacht wordt dat er iets achter zit. Want als er niets achter zit, zit er niets achter.”

Ook psychiater Bram Bakker zegt dat het uit onze calvinistische aard voort kan komen. “Het niet kunnen geven of ontvangen van complimentjes heeft met een aantal dingen te maken, maar alles herleid terug naar onze cultuur. We zijn er niet mee opgevoed en er daardoor niet vertrouwd mee. ‘Doe maar gewoon dan doe je al gek genoeg’, dat belemmert ons. Dat is echt het calvinisme: als je ergens goed in bent, moet je daar gebruik van maken, maar je moet jezelf niet op de borst gaan slaan.”

Mensen die geen bevestiging nodig hebben, ken ik niet

Nu denk je misschien: stugge Nederlanders hebben ook geen complimenten nodig. Maar daar klopt niets van, zegt Bakker. “Mensen die geen enkele bevestiging nodig hebben, ken ik niet. Of ze zijn zo autistisch dat ze geen andere mensen nodig hebben. Mensen zijn sociale beesten, die hebben bevestiging van anderen nodig.”

Hé guapa!

Dat het echt aan onze cultuur ligt, blijkt wel uit de anekdotes die beide mannen vertellen over hun recente ervaringen in het buitenland. Poortvliet heeft een Bed & Breakfast in Spanje en merkt dat het daar veel gewoner is om complimenten te geven. “Daar zeggen ze in cafés veel sneller: ‘Hé guapa’, wat iets betekent als ‘hee schoonheid’. Ze zeggen daar tegen elkaar sneller ‘leuke jurk’ of ‘leuke jas’, zonder dat er iets achter zit.” Bakker is net terug van vakantie in Canada en vertelt: “Ik denk dat er een grote culturele component meespeelt. In Canada zijn ze veel vriendelijker en welwillender. Ik heb een hele leuke dochter die mee was naar Canada. Die is in Nederland ook heel leuk, maar in Canada kreeg ik continu complimentjes: ‘goh, wat heb jij een leuke dochter!’ In Nederland niet.”

Mannen hengelen vaak wat opzichtiger naar complimenten

Het zou ook nog aan sekse kunnen liggen, zegt Bakker. “Ik denk dat vrouwen er nog meer moeite mee hebben dan vrouwen. Mannen hengelen vaak wat opzichtiger naar complimenten. Die willen vaak graag horen dat ze het goed gedaan hebben. Maar ik heb geen onderzoeken die dat onderschrijven.”

Liever compliment dan auto van de zaak

Complimentjes geven is één ding. Complimentjes ontvangen is soms nog moeilijker, omdat we het nu eenmaal weinig doen. Bakker: “Er zijn mensen die het heel goed kunnen. Maar complimenten geven staat over het algemeen niet te boek als een kwaliteit. Bij een sollicitatie maak je er geen indruk mee.” Toch blijkt het in het bedrijfsleven heel belangrijk. Poortvliet geeft trainingen in het bedrijfsleven. “Er zijn veel werknemers die liever een compliment willen dan een auto van de zaak. Daar las ik pas een artikel over. Uiteraard staat een goed salaris op nummer één, maar waardering en complimenten volgden op nummer twee. Bij gebrek aan waardering zeggen ze: ‘Ik hoor alleen wanneer het fout gaat en niet wanneer het goed gaat.’ Daardoor stappen mensen sneller op.”

Als je een compliment afslaat, ontzeg je jezelf potentieel geluk

Het niet geven, maar ook niet goed kunnen ontvangen van complimenten heeft volgens beiden verschillende negatieve gevolgen. Poortvliet: “Je krijgt veel meer enthousiasme en energie los in mensen als je complimentjes geeft. Het is zo jammer om dat te laten liggen. Doordat we die complimentjes niet geven, zijn we ook weer niet gewend om complimentjes te krijgen. Het is eigenlijk een vicieuze cirkel.”

Volgens Bakker dwarsbomen we ons eigen geluk zelfs, wanneer we complimentjes bagatelliseren of afzwakken. “Ik denk dat je dan echt jezelf remt. Het vrijmaken van die stofjes die je een goed gevoel geven dwarsboom je daarmee. Als je een compliment afslaat, ontzeg je jezelf potentieel geluk. Daarbij komt ook nog dat degene die je het compliment gaf, misschien teleurgesteld is.”

Zie je iets leuks, zeg het dan

Heb jij er ook last van dat je ongemakkelijk wordt bij het ontvangen van een complimentje? De heren die BIG sprak hebben een paar simpele tips. Poortvliet: “Complimenten in ontvangst nemen is heel simpel, het enige wat je moet zeggen is ‘dankjewel’. En als je het heel uitgebreid wil doen, zeg je: ‘dankjewel, wat leuk dat je dat zegt.’ Een goed compliment is een compliment waar geen bijbedoeling achter zitten. Vind je het moeilijk om te zeggen wat je goed vindt aan iemand? Oefenen, oefenen, oefenen met jezelf en anderen complimenten geven. Vraag desnoods aan je partner: wat vind je nou dat ik heel goed kan?” Bakker: Zie je iets leuks, zeg het dan. De positieve psychologie zou zeggen: geniet van complimenten.”