Waarom internetvrijheid voor gevangenen (niet) mogelijk zou moeten zijn

Je recht op vrijheid wordt in een gevangenis afgenomen. Althans, dat is de gedachte. Toch komen gevangenen soms via illegale wegen aan telefoons of internet. Dat zorgt voor veel ophef, maar hebben gevangenen dan geen recht op internet?

Er wordt regelmatig over Nederlandse gevangenissen gezegd dat het luxehotels zijn. In vergelijking met Guantánamo Bay in Amerika zijn de Nederlandse gevangenissen zeker van een zekere luxe voorzien. Zo wordt er gesproken over flatscreen TV’s, DVD-spelers en radio’s die gevangenen in de cel kunnen krijgen. Er waren zelfs computers geïnstalleerd in de Bijlmerbajes en ook in de gevangenis van Zaanstad stonden computers in de cel. “Een computer in de cel moet helpen bij de resocialisatie; zo kan men zoeken naar de 3w’s: woning, werk en wijf”, zegt NOS.

Op die computers konden de gevangenen niet vrijelijk internetten, volgens Fred Teeven, die in 2013 het initiatief nam om computers te laten installeren. “Er kan worden gedacht aan e-learning, e-health en het regelen van activiteiten op het gebied van reïntegratie en nazorg. Het is niet de bedoeling dat gevangenen dan vrijelijk kunnen internetten”, aldus Teeven.

Recht op vrijheid van meningsuiting

Maar waarom mogen gevangenen niet vrijelijk internetten? Volgens artikel 19 van het Universele Verdrag van de Rechten van de Mens heeft ‘iedereen recht op vrijheid van mening en meningsuiting en deze ‘door alle middelen en ongeacht grenzen inlichtingen en denkbeelden op te sporen, te ontvangen en door te geven”.

Maar waarom struikelde iedereen dan over de vlogs die vanuit de gevangenis in Alphen aan de Rijn op sociale media werden gepost door gevangenen? Zij toonden in hun video’s hoe het leven in de gevangenis is. En ook de foto’s en video’s die vorig jaar op internet verschenen, gemaakt door gevangenen over het leven in een cel, werden met veel ophef ontvangen.

Ook op de World Summit on the Information Society (WSIS) in 2003 werd in een verklaring gezegd: “Wij bevestigen als een essentieel fundament van de informatiemaatschappij (…) dat iedereen het recht heeft op de vrijheid van mening en meningsuiting; dat dit recht de vrijheid omvat een mening te koesteren zonder inmenging en het zoeken, en informatie en ideeën op te zoeken, te ontvangen en te geven via alle media en ongeacht grenzen. Communicatie is een fundamenteel sociaal proces, een fundamentele menselijke behoefte en het fundament van alle maatschappelijke organisatie. Het staat centraal in de informatiemaatschappij. Iedereen overal zou de gelegenheid moeten hebben om deel te nemen en niemand mag worden uitgesloten van de voordelen die de informatiemaatschappij biedt.”

De WSIS-beginselverklaring van 2004 zegt echter ook dat “het noodzakelijk is om het gebruik van informatiebronnen en technologieën voor criminele en terroristische doeleinden te voorkomen, met inachtneming van de mensenrechten.”

Door PrisonCloud hebben gedetineerden toegang tot een webshop, E-learning, telefonie, televisie

Criminelen worden dus uitgesloten van het fundamentele sociale proces waar in 2003 over werd gesproken. Dat is een gevolg van hun eigen wandaden: waren zij niet het criminele pad in geslagen, dan hadden ze waarschijnlijk nog wel ‘vrijelijk’ kunnen internetten. De telefoons waarmee de video’s gemaakt zijn, werden illegaal de gevangenis in gesmokkeld, dus dat daar geschrokken op gereageerd wordt door de gevangenis van Alphen aan den Rijn, is begrijpelijk.

eMates & PrisonCloud

Toen eMates werd opgezet, werd er gedacht dat gevangenen meer communicatievrijheid zouden krijgen. Niet helemaal. eMates is een programma waarbij familie en vriend(inn)en kunnen emaillen met de gevangene. Het familielid stuurt een e-mail naar een algemeen adres. Die e-mail wordt geprint en in een enveloppe afgeleverd bij de gevangene. Als de gevangene wil reageren, kan hij of zij, afhankelijk van in welke gevangenis hij of zij zit, een e-mail of brief terugschrijven naar het algemene adres, dat er weer voor zorgt dat de brief bij het familielid aankomt.

In België hebben ze een middenweg gevonden: Prison Cloud. Benny Goedbloed is Product Manager van PrisonCloud. Hij legt BIG het concept uit: “In het kort is het een elektronisch dienstenplatform dat beschikbaar is op verschillende devices, zoals tablets, computers, kiosken. Het is zeer streng beveiligd. Door PrisonCloud hebben gedetineerden toegang tot een webshop, E-learning, telefonie, televisie.”

Het is niet dat gevangenen daarmee onbeperkt gadgets of kleding kunnen shoppen. “Het is een interne webshop, waarin goederen vanuit de gevangenis worden aangeboden. De gevangenis heeft dan weer allerlei contacten met leveranciers die aan de gevangenis leveren”, aldus Goedbloed.

Het is de perfecte middenweg tussen vrije internettoegang en geen internet

Ze hebben ook beperkte internettoegang, maar dat wordt gemonitord door justitie. Goedbloed: “Sommige websites zijn betaald, sommige zijn gratis, Justitie beslist daarover. Het zijn vooral justitiewebsites en websites die je nodig hebt bij het zoeken van werk, opleidingen en health-care. En die websites worden dan zo aangepast dat gedetineerden niet op knoppen of links naar andere websites kunnen klikken. Die websites worden volledig beveiligd.” Goedbloed is tevreden over zijn product: “Het is de perfecte middenweg tussen vrije internettoegang en geen internet.”

PrisonCloud is tot nu toe alleen nog beschikbaar in België, hoewel er wordt gekeken of het ook in Frankrijk en Zwitserland toegepast kan worden. Het is geen volledige toegang tot internet en de vrijheden die wij daarmee associëren, maar het is een begin. Voor sociale contacten en kennis moeten gevangenen voorlopig toch genoegen nemen met medegevangenen, de bezoekuren en de bibliotheek.


Wat vind jij van dit verhaal? Heb je een toevoeging of een ander perspectief? Laat het weten in de comments. Inhoudelijk sterke reacties kunnen we (na toestemming van jou) meenemen in het artikel.