Waarom groene energiebedrijven soms niets bijdragen aan duurzaamheid

Alle energieleveranciers moeten elk jaar met een stroometiket komen. Dat etiket laat zien waar de energie vandaan komt. Kiezen voor een leverancier met honderd procent groene stroom is niet hetzelfde als kiezen voor een groene toekomst, vindt expert energietransitie Remco de Boer.

Wie alle stroometiketten op een rijtje zet, ziet een opvallende trend. Sommige energiemaatschappijen, zoals E.ON in 2015, gebruiken vooral grijze energie, zoals die uit kolencentrales, terwijl veel kleine aanbieders, zoals Greenchoice er prat op gaan dat ze honderd procent groene energie aanbieden. Is gaan voor ‘knalgroen’ automatisch de beste keus? Niet per se, vindt De Boer.

Hmm

Hebben we eigenlijk wel wat aan die stroometiketten?

Lees hier de kritiek van een milieuorganisatie

Klant zijn bij een groene maatschappij is zeker niet hetzelfde als investeren in een groene toekomst In Nederland zijn er een hoop kleine energiebedrijven die alleen maar handelen in groene stroom. Ze hebben geen windparken, ze wekken zelf niets op.” Als iedereen klant zou worden bij dat soort energiebedrijven, dan wordt er op de lange termijn maar weinig geïnvesteerd in een echte groene toekomst, redeneert De Boer.

Een bedrijf betaalt, en zo wordt grijze stroom ineens groene stroom

Sommige energiemaatschappijen leveren dus groene energie zonder dat ze die zelf opwekken. Hoe kan dat dan? Door ‘groen-certificatenvan herkomst te kopen. Een van de belangrijkste bronnen voor de Europese groene energiehandel is Noorwegen. Door de waterkracht van bergmeren heeft het land bakken aan groene energie over. Daar maken veel Europese bedrijven graag gebruik van. De Boer: Een bedrijf betaalt en op die manier wordt grijze stroom ineens groen.”

“Stel: de Noren verkopen de helft van hun groene energie-certificaten,” legt De Boer uit. “Boekhoudkundig gebruikt Noorwegen dan voor de helft grijze energie. Maar denk je dat de Noren dat wat kan schelen? Die zien gewoon hun stroommeters lopen, en kijken naar hun mooie bergmeren terwijl ze extra verdienen door certificatenverkoop. Ondertussen wordt in Nederland gezegd: kijk eens, wij hebben groene stroom voor u.”

De meeste mensen gaan gewoon voor de laagste prijs

Sjoemelstroom

De ‘groene’ energie uit Noorwegen is een boekhoudkundige truc die door verschillende milieuorganisaties sjoelmelstroom wordt genoemd. De Boer: “Natuurlijk zijn er ook groene energieleveranciers die wel stroom leveren van kleine windboeren. Vandebron is een goed voorbeeld daarvan. Als je echt zeker wilt weten of je energiemaatschappijen duurzaam en groen bezig is, dan moet je er wat dieper induiken. De praktijk leert echter dat de meeste mensen gewoon voor de laagste prijs gaan.

Ironisch genoeg zijn het juist de grote, veelal ‘grijze’, bedrijven die het meeste investeren in groene energie. De Boer: “We moeten niet doen alsof grijze stroom de duivel is. Ruim 87 procent van al onze stroom is nog grijs. 13 procent is hernieuwbaar. Dat is nu eenmaal de situatie. Nuon heeft veel grijze stroom, maar investeert honderden miljoenen in duurzame energie . Dat levert uiteindelijk meer groene stroom op die echt uit Nederland komt. De vraag is dan: “Steun je bedrijven die grootschalig in echte groene stroom investeren. Of alleen die kleine groene partijtjes?

Weten of jouw energie groen is? Dat is zo makkelijk nog niet

Het lijkt zo simpel. Energieleveranciers komen voor 1 mei met een wettelijk verplicht stroometiket zodat klanten precies kunnen zien waar hun energie vandaan komt. Maar: volgens milieubeweging Wise is de informatie op het jaarlijkse A4’tje echt niet genoeg om een bewuste keus te kunnen maken.

Milieuorganisatie Wise houdt alle stroometiketten, die sinds 2005 verplicht zijn, in de gaten. “We hebben steeds meer de neiging om te zeggen dat het echt niet voldoende is.” vertelt Markus Schmid van Wise tegen BIG. “Er staat gewoon niet genoeg informatie op.” De organisatie kan het weten. Al meer dan tien jaar ligt WISE elk jaar de stroometiketten uitvoerig door.

Hee

Benieuwd hoe zo’n stroometiket eruit ziet?

Bekijk hier die van E.ON van vorig jaar

Wat is er dan aan de hand? “Wat we zien is dat het groene deel van de stroometiketten nu goed wordt onderbouwd, we hebben juist kritiek op het grijze deel,” vertelt Schmid. Daarnaast zit de energiewereld een stuk complexer in elkaar dan op een A4’tje kan worden aangeven. “Sommige bedrijven zien er op het etiket nog relatief groen uit, maar investeren ondertussen flink in grijze energie. Je moet achter de coulissen van een energiebedrijf kijken om te weten wat een leverancier echt doet.”

Wil je veel en veel meer weten?

Een uitgebreid onderzoek van Wise vind je hier

Buitenland

In 2015 moesten alle energieleveranciers voor het eerst aangeven of hun groene stroom uit het binnen- of buitenland komt. Van alle leveranciers nam ongeveer de helft van de aanbieders dat gegeven mee op hun etiket. “Terwijl het echt heel belangrijk is om te weten of de groene stroom nu uit Nederland of elders komt,” vertelt Schmid. Dan weet je of jouw bedrijf actief bijdraagt aan groene energie in Nederland.

Het is heel belangrijk om te weten waar groene stroom vandaan komt

Als het om grijze energie gaat, is de transparantie op het etiket nog ver te zoeken. Op dit moment geeft geen enkele leverancier aan of grijze energie uit het binnen- of buitenland komt. Daarnaast is er nog het vage kopje ‘overig’: “Dat zijn meestal de meest smerige vormen van energiewinning die er zijn. Denk aan energie uit hoogovengas, roet pasta en grondstoffen waarvan de herkomst onbekend is.” Op het etiket van E-ON uit 2015 valt 13,4 procent van alle energie onder overig. Schmid: “Wij vragen al jaren om full disclosure van de maatschappijen.”

Misleiding

Een ander probleem is dat elke energiemaatschappij zelf mag bepalen hoe het stroometiket wordt opgemaakt. Hierdoor kan de vormgeving misleidend uitpakken. Zo heeft het etiket van E.ON 2015 vijf taartdiagrammen die laten zien waar de energie vandaan komt. Eén daarvan, voor consumenten en klein zakelijke klanten, is helemaal groen. Honderd procent zonne-energie staat erbij. Terwijl het totale zonne-energie percentage van E.ON in dat jaar zo laag was dat het op hetzelfde etiket is afgerond naar 0.0 procent.

Is groene energie wel echt altijd groen?

Lees hier hoe grijze stroom wordt ‘groengewassen’

De onafhankelijke toezichthouder Autoriteit Consument en Markt controleert of de etiketten op de juiste manier zijn ingevuld. BIG kreeg nog geen inhoudelijke reactie op de kritiek. “Wij zijn altijd op zoek naar manieren om het etiket beter te maken en horen het graag als Wise hun punten aan ons wil voorleggen. Want wij kunnen daar zeker wat mee,” meldt een woordvoerder.

Over een paar weken komen de nieuwe stroometiketten online. Schmid: “We zijn benieuwd hoe de etiketten er dan uit komen te zien.”