Waarom blackface en witwassen in films de ‘normaalste’ zaak van de wereld zijn

De Britse acteur Ed Skrein was gecast voor de Amerikaanse film Hellboy, maar heeft eind augustus laten weten uit de film te stappen. Hij zou een Aziatisch personage spelen, wat hij natuurlijk overduidelijk niet is. Steeds vaker klinkt er kritiek op witte acteurs, maar dat is niet een probleem van de laatste jaren. Blackface, yellowface, redface… allemaal termen die al langer bestaan. BIG duikt in de geschiedenis van #blackface in de filmwereld.

‘Witwassen’ wordt het ook wel genoemd.  Witte actrices en acteurs inzetten om oorspronkelijk niet-witte rollen te spelen, krijgt de laatste tijd veel kritiek. Witte producers en schrijvers worden ook niet gespaard. In een eerder interview zei Manju Reijmer, initiatiefnemer van Centrum DEF, een kennisbank voor diversiteit en film: “We hebben niet witte schrijvers nodig die zwarte verhalen schrijven, maar meer zwarte schrijvers. Mijn belangrijkste advies aan alle witte schrijvers is: ‘geef zwarte mensen een eigen podium’.”

Hee,

Benieuwd wat Manju Reijmer nog meer te zeggen had?

Lees het interview met Reijmer over de serie Confederate hier.

Afgelopen jaren kregen zwarte mensen vaak geen podium, waar dat wel logisch was. Er werden witte, westerse acteurs gecast voor rollen van Aziaten, Indianen, Joden, Mexicanen en ga zo maar door. Zij werden met schmink omgetoverd tot personages met de etnisch juiste huids-, oog- en haarkleur. Terwijl er natuurlijk ook een acteur met van nature die etniciteit gecast had kunnen worden.

Er zijn wel een aantal films uitgekomen met zwarte mensen in de hoofdrol, maar daarmee is de strijd nog niet gestreden volgens Reijmer. “Hidden Figures bijvoorbeeld is een enorm succes geweest vanwege de drie zwarte vrouwen in de hoofdrol. Maar het is gemaakt door een witte man. Dus je hebt nog steeds het perspectief van een witte man erin. Daaraan ontkomen is echt very, very hard.”

Aan de ‘witte blik’ ontkomen is moeilijk, aangezien ‘witwassen’ iets is dat al decennia speelt. BIG geeft je een kijkje in de geschiedenis van #blackface in de filmwereld.

Jaren 1830 – 1890


(Deze video is niet uit 1830)

Het tijdperk van de Minstreel Shows. Bij een minstreel show verven witte mensen, mannen over het algemeen, hun gezicht zwart en maken ze grappen over zwarte mensen. Ze doen dansjes en zingen liedjes en imiteren het accent waarmee sommige zwarte mensen praatten. De minstreel shows vallen in de smaak bij het witte publiek, het is voor hen het perfecte vermaak.

Toch verliezen de shows aan populariteit aan het einde van de zeventiende eeuw, en rond de Eerste Wereldoorlog zijn de shows nagenoeg verdwenen.

Eind jaren 1890

Het witte publiek van de negentiende eeuw heeft een grote afkeer tegen zwarte mensen. Ze denken laag over mensen met een andere huidskleur. Zo laag zelfs, dat ze weigeren echt zwarte entertainers op het podium te laten, tenzij deze zwarte entertainers blackface schmink op doen. William Henry Lane is de eerste zwarte man die met blackface make-up op voor een wit publiek optreedt met zijn tapdancekunsten. Hij wordt daar zo bekend mee dat hij na verloop van tijd geen schmink meer op hoeft.

Vanaf 1900

De eerste films worden gemaakt en daarmee is er een groter medium opgestaan om raciale stereotypering uit te zenden.

1915

De film The Birth of a Nation komt uit, gemaakt door D.W. Griffith. Het is de eerste film die zwarte mensen neerzet als criminelen, of, om met Amerikaanse termen te spreken, savage negro’s. De film speelt zich af in Zuid-Amerika en laat zien hoe de Ku Klux Klan de witte Zuid-Amerikaanse bewoners ‘redt’ van de ‘criminele’ zwarte Zuid-Amerikanen. Griffith windt er geen doekjes om en bekent later dat de film gemaakt was om ‘een gevoel van verschrikking of gruwel op te roepen bij witte mensen, witte vrouwen in het bijzonder, tegen gekleurde mannen’.

Vanaf 1918

Als reactie op de film The Birth of a Nation begonnen zwarte mensen zelf films te produceren, voor een zwart publiek in plaats van een wit publiek. Helaas was het voor de filmmakers door de ‘Grote Depressie’ in Amerika in de jaren 1930 niet meer mogelijk om films te schrijven. Er was geen geld meer om films te maken, laat staan films van geluid te voorzien.

Vanaf 1940

Hollywood neemt langzaam maar zeker de rassenfilms over die gemaakt zijn door zwarte mensen. Ze regelen de financiën zodat er nog steeds ‘zwarte films’ geproduceerd kunnen worden. De kwaliteit wordt er echter niet beter van. Iedere nieuwe ‘rassenfilm’ is een kopie van de gemiddelde Hollywood film, maar dan met een volledig zwarte cast. Hollywood ontdekt dat het geld oplevert. Voor dat soort films wordt de term blaxsploitation gebruikt, uitbuiting van het ‘zwarte’.

2000

De Amerikaanse filmschrijver en -producer Spike Lee brengt de satirische film Bamboozled uit. In de film is te zien hoe een moderne minstreel show voor televisie wordt opgezet, waarin zwarte acteurs blackface make-up op doen en voor de show een ‘kunstje’ doen. De film doet veel stof opwaaien.

In een reactie op het werk van collega-producent Tyler Perry, zei Lee ooit: “Iedere artiest zou de mogelijkheid moeten hebben zijn artistieke dromen na te streven, maar ik vind dat er nog steeds veel clownachtigs te vinden is over zwarte mensen. Als Afro-Amerikanen zijn we niet een homogene groep, dus er is daar wel ruimte voor dat grappige, maar tegelijkertijd is het beeld voor mij erg zorgwekkend.”

Vanaf 2000

Steeds meer zwarte actrices en acteurs krijgen serieuze rollen aangeboden in films en series. Het gaat niet hard, maar langzaam maar zeker krijgen zwarte acteurs weer een eervolle plek op het doek. De filmschrijvers en -producenten blijven over het algemeen wel erg wit.

2016

#OscarsSoWhite wordt groot op sociale media naar aanleiding van de Oscar-nominaties. Niet een zwarte actrice of acteur werd genomineerd. Er ontstond ontzettend veel ophef over.

2017

Hoewel er steeds meer diverse acteurs hun plek op het doek veroveren, worden er nog steeds in veel gevallen witte acteurs gekozen om diverse rollen te spelen.

Wel is in de Oscarnominaties van 2017 een groot verschil te zien ten opzichte van vorig jaar. Zes zwarte acteurs en actrices werden genomineerd voor een Oscar.

Mahershala Ali en Naomie Harris werden genomineerd voor hun supporting work in Moonlight, Denzel Washington en Viola Davis werden genomineerd voor hun rollen in Fences, Octavia Spencer voor haar rol in Hidden Figures. Ruth Negga werd genomineerd voor haar rol in Loving en Dev Patel voor zijn werk in Lion.