Waar komt de welles/nietes-discussie over plunderingen op Sint-Maarten vandaan?

Orkaan Irma heeft haar sporen nagelaten op de Caribische eilanden en in het bijzonder op Sint-Maarten. Op het eiland zitten duizenden mensen zonder stroom, communicatie is nauwelijks mogelijk en er wordt melding gemaakt van plunderingen. Dat laatste zorgt voor veel discussie, want wordt er wel echt zoveel geplunderd?

Geschreven door Anique Gijsberts

Verschillende eilandbewoners die het wel is gelukt contact te maken met de buitenwereld, klagen over een onveilig gevoel door plunderaars en gewapende groepen op straat. In Nieuwsuur riep een hoteleigenaar wanhopig dat hij beveiliging nodig heeft en een 20-jarige man die stage loopt op Sint-Maarten vertelt over een situatie waar zijn hotelmanager werd bedreigd: “De manager reed over het eiland vandaag en stond even stil. Stonden er gelijk vijftien man met grote kapmessen om hem heen die alles van hem wilden, z’n geld, z’n auto, alles. Gelukkig kwam er net een militaire truck aan rijden toen vluchtten ze allemaal. Zo is de situatie dus op het eiland hier.” Ook marinecommandant Peter Jan de Vin erkent tegen RTL Nieuws dat het de afgelopen nachten “grimmig is geweest”.

Toch wordt er van andere kanten gewaarschuwd voor het massaal aandacht besteden aan plunderingen. Rutger Bregman uitte op zijn Facebookpagina zijn frustratie over berichtgeving rondom plunderen.

In de Volkskrant spreekt daarnaast hoogleraar psychologie Tom Postmes zijn frustraties uit over berichtgeving rondom plunderen. “Onderzoek toont keer op keer aan: na een ramp zijn er niet of nauwelijks plunderingen.” Verhalen over plunderingen die er niet zijn, zou volgens hem reddingswerk kunnen hinderen. “Er is inmiddels een bloeiende literatuur over ‘disaster myths’ en hun kwalijke gevolgen.”

Hoe kan dat? Er komen toch echt berichten vanaf Sint-Maarten van mensen die plunderaars live aan het werk zagen. Het verschil zit ‘m in de definitie die men gebruikt. “Veelal gaat het om mensen die eten en water uit andermans huizen of winkels halen. Dit is jezelf redden, en niet plunderen. Ik vermoed dan ook dat er nepnieuws rondgaat over plunderingen op Sint Maarten”, aldus Postmes. Ook wordt volgens hem “normaal gedrag rond rampen vaak geïnterpreteerd als crimineel gedrag”. De hoogleraar is vooral bang dat de berichtgeving hulpverlening in de weg staat. “Er zijn altijd criminelen, ook tijdens en na grote rampen. Maar het is goed niet te snel conclusies te verbinden aan de omvang ervan. Want het zou jammer zijn als het reddingsoperaties in de weg staat.”