Vrouwelijke orkanen zijn dodelijker dan mannelijke, volgens deze onderzoekers

De orkaan Harvey heeft in Amerika een groot spoor van vernieling achtergelaten. De beelden uit de getroffen gebieden laten chaos en destructie zien. En dat terwijl de volgende orkaan er alweer aankomt: Irma. Zal deze ‘vrouwelijke’ orkaan nog dodelijker zijn?

Ja, waarschijnlijk wel, is het antwoord van een groep Amerikaanse psychologen. Zij deden in 2014 onderzoek naar de benaming van orkanen en de dodelijkheid van die orkanen en zagen een verband tussen beide factoren. Orkanen met een vrouwelijke naam, zoals Irma of Sandy, bleken dodelijker dan orkanen met een mannelijke naam.

Hee,

Orkaan Irma is een orkaan van de vierde categorie, alleen vijf is een nog zwaardere categorie.

Hier zie je hoe de bewoners van Sint Maarten zich voorbereiden op orkaan Irma die eraan komt.

Volgens de onderzoekers is deze uitkomst een gevolg van onbewust seksisme. Orkanen met een vrouwelijke naam worden vaker onderschat dan orkanen met een mannelijke naam. Mensen treffen waarschijnlijk minder maatregelen om zichzelf te beschermen bij orkanen met een vrouwelijke naam, omdat ze er vanuit gaan dat de schade van de orkaan mee zal vallen. Psychiater Bram Bakker snapt dat wel: “Ja, dat snap ik wel. Dat snap ik heel goed. Een vrouwennaam klinkt natuurlijk liever en zachter en minder gevaarlijk dan een mannennaam.”

Vrouwennamen hebben van zichzelf een positieve betekenis, en een orkaan natuurlijk niet. Dus dat loopt dan door elkaar.

Bakker legt uit: “Als ik jou regelmatig een klap geef, en ik zeg daarbij ‘hé schatje’, dan gaat dat positieve sentiment dat je bij het woord ‘schatje’ hebt weg. Vrouwennamen hebben van zichzelf een positieve betekenis. Orkaan klinkt natuurlijk wel negatief en gevaarlijk. Dus als je een orkaan een vrouwennaam geeft, loopt dat positieve en negatieve door elkaar. Dan wordt het gevaarlijke van een orkaan afgezwakt.”

Alle 94 orkanen die tussen 1950 en 2012 in Amerika aan land gingen, werden onderzocht door de groep onderzoekers. Er werd een case aan een groep proefpersonen voorgelegd waarbij de personen moesten aangeven welke voorzorgsmaatregelen ze zouden nemen in het geval van orkaan Alexander en Alexandra. Voor de mannelijke orkaan Alexander waren de proefpersonen een stuk gespannener dan voor de vrouwelijke Alexandra, terwijl de orkanen in kracht en waarschijnlijke destructie dezelfde kenmerken hadden.

Zelfs mensen die denken dat ze niet veroordelen op sekse, nemen vrouwelijke orkanen minder serieus dan mannelijke

Zelfs mensen die denken dat ze niet veroordelen op sekse, nemen een vrouwelijke orkaan minder serieus dan een mannelijke, bleek uit het onderzoek. Toen het onderzoek in 2014 uitkwam, werd er daarom ook in de media gesuggereerd om alle orkanen voortaan mannelijke namen te geven.

Is dat verband echt waar? Tegen de Volkskrant zegt Fetsje Bijma, wiskundige aan de Vrije Universiteit en gespecialiseerd in statistiek, dat de onderzoekers heel veel moeite hebben gedaan om een verband te leggen tussen de vrouwelijkheid van een orkaan en het aantal doden. Bijma denkt niet dat het verband echt gegrond is.

Je moet orkanen juist heel enge namen geven, zoals Jaws en Pottergeist en Chainsaw

De oplossing volgens Bram Bakker: “Ik zou niet alleen de vrouwennamen bij orkanen weghalen. Ik ga nog een stapje verder. Je moet orkanen juist heel enge namen geven, zoals Jaws en Pottergeist en Chainsaw, The Kidskiller. Natuurlijk helpt dat. Dan gaan mensen er veel meer over nadenken. En dan krijg je natuurlijk weer de mensen die gaan zeggen dat het overdreven is, maar ze denken er dan wel over na. Als je die namen enger maakt dan gaan mensen er weer over nadenken.”

Naamgeving-procedure

Lang voordat men orkanen naar vrouwen en mannen vernoemde, werden orkanen aangeduid met hun positie. Lengte- en breedtegraden maakten de naam. Dat werkte echter niet altijd even goed, want soms waren er meerdere orkanen vlakbij elkaar, waardoor waarschuwingen voor de ene orkaan werden opgevolgd voor de andere.

Om die misverstanden te voorkomen werd er in 1953 geprobeerd orkanen met het fonetisch alfabet aan te duiden, maar ook dat werkte niet goed. Door meteorologen werden voor het gemak koosnaampjes voor de orkanen bedacht, vrouwelijke namen voor iedere superstorm. Die namen werden automatisch overgenomen door de media in de berichtgeving over stormen en orkanen. En zo ontstonden de vrouwelijke orkanen.

Feministen laten zich horen

In de jaren zeventig van de negentiende eeuw kwamen vrouwenorganisaties daartegen in opstand. Ze vonden het seksistisch dat vrouwennamen met zoiets negatiefs als een cycloon of orkaan werd geassocieerd. Vanaf 1978 werden er daarom ook mannelijke namen aan de orkanenlijst toegevoegd.

Nu worden er door de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) zes lijsten vastgesteld voor zes jaar, met daarop – op alfabet – namen voor tropische stormen en orkanen. Die namen zijn van tevoren al vastgesteld. Voor dit jaar was de eerste naam op die lijst Arlene, de tweede Bret, de derde Cindy enzovoorts. De mannelijke en vrouwelijke namen worden om en om uitgedeeld aan superstormen.