Religieus onderwijs: goed of niet goed? Dit vonden jullie

Gisteren vroegen wij onze volgers op Facebook naar hun mening over religieus, en in het bijzonder christelijk onderwijs in Nederland. Ons oproepje kon rekenen op veel uitgebreide reacties. Vandaag dook BIG in jullie reacties. Een analyse.

In de reacties waren twee stromingen te onderscheiden; sommigen zijn voor scheiding van school en staat, anderen vinden religieus onderwijs niet zo’n probleem. De meesten die reageerden zien liever dat het religieus onderwijs niet langer op subsidie kan rekenen. Sommigen zijn alleen voorstander van openbare scholen, maar een enkeling wil dat, buiten het openbaar onderwijs, alleen het algemeen bijzonder onderwijs (Vrijeschool, Montessori, Jenaplan, Dalton, etc.) gesubsidieerd blijft. Ondanks de afkeur voor religieus onderwijs, vinden sommigen het wel belangrijk vinden dat kinderen leren over religie. Enkele reacties zijn:

“Ik zou alle religieuze scholen afschaffen en een uur per week op de ‘gewone’ basisschool over de verschillende religies vertellen. Zo krijgen kinderen over alles iets mee”

“Er kan uitgelegd worden welke religies er bestaan en waarom mensen de behoefte hebben aan geloof in niet-aantoonbare (of vergezochte) dingen.”

“Wil je naar een maatschappij waarin een ieder gelijkwaardig is en zo wordt behandeld? Dan Openbaar Onderwijs! Met lessen over en aandacht voor elke vorm van religie of levensovertuiging.”

Toch zijn er ook voorstanders van religieus onderwijs, mits de basis goed is:

“Als er goed, kwalitatief onderwijs gegeven wordt verdient dit ondersteuning. Zolang de scholen de juiste basis aanhangen maakt het niet uit of het speciaal, religieus of regulier onderwijs is. Op het moment dat aan deze basis getoornd wordt mag van mij de subsidiekraan dicht.”

“Ik ben een groot voorstander van de huidige financiële gelijkstelling tussen openbaar en bijzonder onderwijs. Het zijn in Nederland de ouders die bepalen wat voor onderwijs hun kind geniet. In landen als Frankrijk bepaalt de staat dat de facto.”

We legden de reacties voor aan theoloog Alain Verheij. Die herkent de discussie. Zelf zat hij op een protestants-christelijke basisschool. Hij had naar eigen zeggen geen last van het religieuze karakter van de school, omdat zijn school redelijk open was en niet zo ver ging in het uitoefenen van religie.

De meeste religieuze scholen zijn vergelijkbaar met die van hem, denkt hij. “Dit soort scholen worden, denk ik, geproblematiseerd door mensen die er niet zo bekend mee zijn. Op religieus gebied zijn de meeste van dat soort scholen niet dwingend.” Daarmee wil hij niet de vervelende ervaringen met religieuze scholen van sommigen bagatelliseren. “Ik snap dat spanningsveld wel, en het is zeker problematisch om wereldvreemde burgers te kweken.”

“Het is een illusie om te zeggen dat een religieus neutrale school ook neutraal is qua wereldbeeld”

Het afschaffen van de subsidie voor bijzondere scholen heeft alleen ook niet zoveel zin, denkt hij. “Het is een illusie om te zeggen dat een religieus neutrale school ook neutraal is qua wereldbeeld. Je hebt altijd te maken met een identiteit van een school. Wit, conservatief, multicultureel, hoe streng je bent qua onderwijs; onder al die dingen zit ook een bepaald mensbeeld.”

Het idee van sommige lezers om alleen voor religieus onderwijs de subsidie af te schaffen, vindt hij niet eerlijk. Bovendien ziet hij het niet zo snel gebeuren. “Al het bijzonder onderwijs is gebaseerd op een bepaald mensbeeld, dan ben je eigenlijk al religieus bezig. Het is een soort maatschappelijke amputatie als je daarin gaat snijden, zeker in een samenleving die al zo’n probleem heeft met identiteit.”

Een acceptatieplicht, waarbij religieuze scholen geen leerlingen mogen weigeren op basis van het geloof, vindt Verheij wel logisch. Hij noemt het voorbeeld van Tim Hofman, die voor zijn programma Boos iemand sprak die graag op een christelijke school wilde maar hier werd geweigerd omdat zij niet christelijk was. Het feit dat dat mag is vreemd, vindt Verheij, terwijl een acceptatieplicht volgens hem juist een manier zou kunnen zijn om gesloten, streng gelovige scholen minder gesloten te maken.

Maar of er echt iets gaat veranderen? Verheij denkt van niet. “Als de regering met ChristenUnie en CDA er komt, gaat dat een lastig verhaal worden denk ik.”