Het ICAN is een nobele organisatie, maar echt zinvol zijn ze niet

De Nobelprijs voor de vrede gaat dit jaar naar de Internationale Campagne voor Afschaffing van Nucleaire wapens (ICAN). Volgens het comité verdient de organisatie de prijs omdat het zich inzet voor een algeheel verbod op zulke wapens. Klinkt nobel, maar heeft het eigenlijk wel zin? En wat zegt het dat ze een Nobelprijs voor de vrede hebben gekregen?

Het ICAN wordt geprezen om een verdrag dat sinds 20 september bij de Verenigde Naties ligt. In dat verdrag beloven landen dat ze nooit meer kernwapens zullen bezitten, en dat ze die ook niet meer vervoeren. Banken in die landen mogen dan ook geen productie van kernwapens meer financieren.

53 landen hebben dat verdrag inmiddels ondertekend, waaronder Indonesië, Vietnam, Zuid-Afrika, Mexico, Brazilië en Oostenrijk. Dat betekent dus geen Verenigde Staten, geen China, geen Rusland, geen Groot-Britannië, geen India, geen Iran, geen Frankrijk, geen Duitsland, geen Pakistan en geen Noord-Korea.

De voorzitter van het comité dat de winnaar van de Nobelprijs voor de vrede heeft uitgezocht wees er volgens de op dat de kans op het gebruik van nucleaire wapens op dit moment groter is dan hij lange tijd is geweest. Sommige landen moderniseren hun kernwapenarsenaal, anderen doen hun best om een kernmacht te worden, zoals Noord-Korea, zei ze.

Berit Reiss-Andersen en Olav Njoelstad, leden van de organisatie achter deNobelprijs  van de vrede bij de uitreiking aan het ICAN. EPA/HEIKO JUNGE NORWAY OUT

 

Maar als het ICAN zo goed is in het bestrijden van kernwapens, waarom zijn kernwapens dan weer helemaal hot? Geen enkel van de landen die kernwapens bezitten heeft het verdrag ondertekend. Geen enkel vast lid van de VN veiligheidsraad heeft het verdrag ondertekend. Van de Europese Unie hebben alleen Oostenrijk, Liechtenstein en Ierland meegetekend. Geen enkel land dat er in het kerndebat toe doet, neemt het verdrag serieus.

Er was maar één NAVO-lid dat wel meestemde, en dat was Nederland. Nederland stemde tegen.

7 juli 2017 werd er voor dit verdrag een stemming gehouden bij de Verenigde Naties. Dat werd aangenomen door 122 van de 197 landen (maar is dus nog maar ondertekend door 53 landen). Elk land dat kernwapens bezit boycotte de stemming. Er was maar één NAVO-lid dat wel meestemde, en dat was Nederland. Nederland stemde tegen.

Leuk dus, het ICAN. Maar de grote jongens doen niet mee. Groot-Brittannië en Frankrijk zeiden dat het verdrag niet past bij de omgang met nucleaire wapens die al meer dan 70 jaar voor vrede zorgt. Het beleid waar Frankrijk en Groot-Brittannië het over hebben gaat om afschrikking: als je zelf je nucleaire wapens weggooit, waar moet een land als Noord-Korea dan nog bang van worden?

Leden van het ICAN na een persconferentie. EPA/MARTIAL TREZZINI

Het ICAN zelf zegt dat juist de afwijzing van de kernmachten betekent dat zo’n verdrag bedreigend is. “Het verdrag zorgt er voor dat nucleaire oorlogsvoering op termijn niet meer als legitiem middel zal worden gezien,” zei een lid van een Amerikaanse denktank over het verdrag. Daardoor zal het toch van waarde kunnen zijn.

Wat zegt het over de Nobelprijs voor vrede dat het dit jaar naar een organisatie gaat die geen concrete stappen op het gebied van nucleaire ontwapening heeft gezet?