Na 9/11 is ons leven echt veranderd (maar dat komt niet door de aanslagen)

Traditioneel blikken media op 11 september terug op ‘de dag dat de wereld veranderde’. Niet zo gek, aangezien we sindsdien een oorlog tegen terreur (die geen eind lijkt te kennen) voeren die de afgelopen 16 jaar onderdeel van ons dagelijks leven is geworden. Soldaten lopen door de Europese hoofdsteden en zonder detectiepoortje kom je de grote attracties niet meer in. Maar er is zo veel meer veranderd. We leven nu in een compleet andere wereld dan in 2001.

Als je googlet naar ‘how we’ve changed since 9/11’ krijg je tientallen artikelen van onder andere The Guardian, The Huffington Post en Business Insider die vooral ingaan op veranderingen op het gebied van veiligheid en oorlog. In dit artikel ga ik het over de technologische revolutie van de afgelopen 16 jaar hebben. We staan er weinig bij stil, maar dat we Netflixseries bingewatchen en onze peuters vermaken met Ipads is niet vanzelfsprekend.

In 2001 was ik nog maar 7 jaar oud. Net als Justin Bieber. Toen speelde ik gewoon nog buiten voor m’n lol. Voor internet moest je nog inbellen (als je veel jonger bent dan ik moet je maar aan je moeder vragen wat dat is) en in het kantoor van m’n ouders stond een faxapparaat. De bekende Nokia 3310 bestond nog geen jaar. De iPhone was er helemaal nog niet (de eerste kwam pas in 2007). Myspace (2003), Hyves (2004), Facebook (2004), YouTube (2004), Twitter (2006), Bitcoin (2009), Uber (2009) en Tinder (2012) kende nog niemand. Tot zo ver nostalgie. Al die technologie heeft ons veranderd.

Ik gooi er even wat cijfers tegenaan: Nu heeft bijna 95% van de Nederlanders toegang tot het internet. In 2001 was dat 59%. In 2010 had 22% van de 12-80 jarigen een smartphone (cijfers van 2001 zijn er niet want de moderne smartphone werd pas vanaf 2007 verkocht). Zes jaar later was dat 85%!

De Nokia 3310 telefoon kwam net niet uit 2001 By II.Super Legendary.II / Wikimedia

Inmiddels hebben we een groot deel van ons dagelijks leven aan de techniek en het internet uitbesteed. We doen bijna alles online. Daten, studeren, reizen, tv kijken, eten bestellen, foto’s en video’s uitwisselen en nieuws consumeren. Als je iets niet weet zoek je het zonder na te denken ‘on the spot’ op. Overal is een startup of een app voor. ‘Vroeger’ moest je naar de afhaalchinees (mag je dat nog zeggen?). Moest je fysiek speeddaten, kaartjes schrijven, encyclopedieën kopen en ‘zelfs’ kaartlezen.

Dat tech een grotere rol in ons leven is gaan spelen bleek wel in Davos, een plaatsje in Zwitserland, waar jaarlijks zo’n 3000 hele invloedrijke mensen bij elkaar komen om de wereld te bespreken.

In 2016 was technologie een groot thema. Volgens TIME, die verslag deed van Davos 2016, hadden ze het onder andere over toenemende automatisering (het vervangen van mensen door apparaten), waardoor er een nieuw economisch en cultureel klimaat is ontstaan. Zo wordt rijkdom in de wereld steeds oneerlijker verdeeld. In 2009 had de rijkste 1% van de mensheid 44% van al het kapitaal in handen. In 2020 zal dat volgens onderzoek 54% zijn. Dat komt omdat de laagst opgeleiden in een samenleving als eerst worden vervangen door robots, simpel gezegd. Banen waarbij inlevingsvermogen nodig is blijven het langst bestaan. Ik als stukjesschrijver ben voorlopig min of meer veilig. The Guardian schreef een stuk over hoe groot de kans is dat jouw baan wordt afgepakt door een hoop metaal (of een of andere cloud). Ideeën als het basisinkomen zijn groter geworden door het idee dat niet iedereen straks meer een baan heeft.

Het is dan ook niet gek dat er veel gespeculeerd wordt over wat er gebeurt als het internet verdwijnt

Het internet is overal en is niet meer weg te denken. Sorry, maar ook ik ben lui geworden. Geen idee hoe ik bankzaken moet regelen zonder mijn rabo-app. Het is dan ook niet gek dat er veel gespeculeerd wordt over wat er gebeurt als het internet ooit verdwijnt. In een verhaal van de BBC wordt het uitgezocht. In de praktijk valt dat vreemd genoeg wel mee. Voor bedrijven en banken is een internetstoring van vier dagen net als een lang weekend (en dat gebeurt wel vaker). Langere storingen zullen om voordehandliggende redenen wel problemen opleveren. Alle communicatie loopt via het internet.

Psychologische effecten van een internetstoring (ook al is het maar een dag) zouden wel dramatisch zijn. We zijn er aan gewend dat we iedereen altijd en overal kunnen bereiken. Als dat ineens niet meer kan zou je je volgens de BBC erg naakt voelen, alsof je een belangrijk deel van je lichaam kwijt bent. Dat klinkt suf, maar smartphoneverslaving is een ding.

Maar zijn we wel zo bijzonder met ons internet? Tijdens elke technologische revolutie geloofde men dat ze de shit waren. Rond de 19e eeuw, toen de telegraaf en de telefoon werden uitgevonden, was dat een gigantische stap voor de mensheid. Eerst moest iemand (of een duif) ergens heen om een brief af te leveren of een verhaal te vertellen. Dat hoefde niet meer. Met de komst van televisie en fotografie in de 20e eeuw werd het zelfs mogelijk om beelden vast te leggen en te versturen. Nu, met het internet en de smartphone, lijkt alles te kunnen.

Apple komt immers al jaren met min of meer dezelfde iPhone

Het is dan ook niet gek dat we denken dat het technologische plafond wel een keer is bereikt. Apple komt immers al jaren met min of meer dezelfde iPhone. Toch gaat er nog een hele boel gebeuren. Neuralink (waar ik eerder dit zeer aan te raden artikel over schreef) is een mooi voorbeeld. We kunnen straks (misschien) met onze gedachten een pizza bestellen. Ook op het gebied van Kunstmatige intelligentie (Artificial Intelligence, AI) gaat er de komende jaren heel veel gebeuren (ook daarover schreef ik eerder een stukje).

In 16 jaar is er bijzonder veel gebeurd, en de komende tijd zal dat nog wel even zo doorgaan. Zonder dramatisch te doen is het daarom prima om af en toe eens stil te staan bij de veranderingen die bijna vanzelfsprekend onderdeel worden van ons leven.

Wat vind jij van dit verhaal? Laat het weten in de comments. De inhoudelijk sterkste reacties kunnen we (na toestemming van jou natuurlijk) meenemen in een artikel. We zijn altijd benieuwd naar je mening.