Jan, Jan en Helene willen graag trouwen met elkaar, maar dat mag niet

Jan Keijzer (50) vindt het de normaalste zaak van de wereld, al vinden veel mensen het bizar klinken: hij heeft een relatie met een getrouwd stel, Helene Baayen en Jan Tromp (beiden 47). Alledrie zijn ze polyamoreus, ze hebben dan ook een polygame relatie en wonen bij elkaar in één huis. Graag willen Jan, Jan en Helene met z’n drieën trouwen, maar dat mag niet volgens de Nederlandse wet.

Voor de verkiezingen wilde Jan graag weten welke politieke partijen voor hem op wil komen. Samenvattend: de meeste partijen zien een opheffing van het verbod op een huwelijk met meer dan twee mensen niet zo zitten. Andere partijen hebben er misschien niets op tegen, maar ziet er ook geen prioriteit in om zich hard te maken in de Tweede Kamer. In de politiek leeft het probleem dus niet echt.

We belden even met Jan om te vragen hoe zijn relatie werkt en wat hij vindt van hoe de politiek met zijn situatie omgaat.

Andere Jan en Helene zijn al getrouwd, nu willen jullie graag met z’n drieën trouwen. Hoe zijn jullie bij elkaar gekomen?
“Ik was altijd al geïnteresseerd in polyamoreuze en open relaties, al in m’n vorige huwelijk. Op die manier ben ik in de polyamoriewereld terechtgekomen. Jan en Helene hebben een datingwebsite voor polyamoreuze mensen. Die was een beetje verouderd en ze vroegen in de Facebookgroep of er mensen bereid waren om mee te helpen om die website te vernieuwen. Ik ben IT’er en ik vond het wel een leuk idee. Zo ben ik met hen in aanraking gekomen, toen kregen Helene en ik een liefdesband; Jan was er ook altijd bij – dus ik heb ook altijd een band met Jan gehad.”

Ben je dan ook verliefd op Jan of alleen op Helene?
Ik ben toch wel heel anders verliefd op Helene dan op Jan. Zeker nu we samenwonen, zit er wel een soort van liefde bij. Helene is sowieso biseksueel, wij Jannen denken dat we dat ook zijn – ik bedoel, we vinden het niet erg om bij elkaar in de buurt te zijn. Maar we hebben nog geen seks met elkaar. We zijn wel altijd bij elkaar als we met z’n drieën vrijen, spelen we met z’n drietjes.

Jan heeft daarnaast ook nog een vriendin en soms zijn we met z’n vieren aan het vrijen

Zou je echt zeggen: ik heb ook een relatie met Jan, of hebben jullie allebei een relatie met Helene?
“Ik heb ook wel echt een relatie met Jan. We doen heel veel dingen samen, maar soms doen we ook wel eens dingen apart. Dan heb ik het gevoel dat ik Jan mis. Ik heb echt wel een band met Jan, alleen het fysieke gaat niet zo ver. We hebben geen angst voor elkaar, helemaal niet. Misschien dat we ooit nog een keer met elkaar gaan vrijen, dat zou best kunnen. Dat sluiten we niet uit, maar op dit moment hebben we daar geen behoefte aan. We hebben nog steeds een relatie met elkaar, we doen heel veel dingen samen, en we missen elkaar als we niet samen zijn. Dus het is wel echt een relatie.”

Foto van Jan, Jan en Helene

Hebben jullie dan altijd seks met z’n drieën, of ook wel eens met z’n tweeën?
“Het komt weleens voor, we doen het meestal met z’n drieën, het hangt er vanaf. Ja god, wanneer vrij jij? Het is gewoon een relatie en we doen het als we er zin in hebben en als we er tijd voor hebben. Heel vaak is dat met z’n drieën maar soms komt het voor dat we met z’n tweetjes zijn. Jan heeft daarnaast ook nog een vriendin en soms zijn we met z’n vieren aan het vrijen. Dat kan ook gebeuren.”

Heb je het idee dat de samenleving een negatieve stempel op jullie relatie drukt?
“Dat is een moeilijke vraag. Kijk, er zijn mensen die het heel gek vinden, die vinden het gewoon niet kunnen. Wat ik wel grappig vind: sommige politieke partijen (zoals de SGP – red.) zeggen dat een huwelijk of een relatie alleen maar mogelijk is tussen mannen en vrouwen. Dat kan natuurlijk, ik heb daar niks op tegen. Maar het geldt zeker niet voor iedereen. En al helemaal niet voor ons. Het vervelende van de gedachtegoed dat een huwelijk per se met twee mensen moet, is dat wij niet de vrijheid hebben om onze relatie in te richten zoals wij dat willen.”

We doen alsof het heel normaal is

Zijn er mensen die je uitschelden of op een vervelende manier aanspreken?
“Ik heb het nooit meegemaakt. We doen alsof het heel normaal is. En als je gewoon doet alsof het normaal is, dan beïnvloedt je daarmee je omgeving. Mensen die het niet normaal vinden die wijken vanzelf wel.”

Waarom willen jullie zo graag trouwen?
“Het heeft iets met liefde te maken, ik bedoel: waarom zou je überhaupt willen trouwen? Wij houden gewoon van elkaar en willen dat bevestigen met een soort feest. Daarnaast zijn er gewoon een aantal praktische zaken: ik ben getrouwd geweest, ik heb ook kinderen. We moeten allerlei rare constructies bedenken voor als ik dood ga. We bouwen met z’n drieën een vermogen op, maar ik ben niet getrouwd. Dus als ik dood ga betekent dat dat mijn vermogen niet naar de langstlevende partner gaat, zoals dat in een normaal huwelijk gebeurt. Het gaat dan meteen naar de kinderen, omdat een groot gedeelte van ons vermogen in het huis zit. Dat betekent dus dat de kinderen in ieder geval een deel van het huis kunnen claimen, en dat Jan en Helene het huis uit moeten. Een samenlevingscontract kan en mag ook niet. Deze situatie geeft belastingtechnisch ook problemen en je kan moeilijk een uitkering krijgen. Daar hebben wij niet mee te maken maar die problemen kennen we van andere stellen.”

Wat vind je van de bezwaren tegen een huwelijk tussen jullie drie vanuit de politiek? Sommigen hebben bezwaar vanuit de Bijbel; anderen zeggen dat het juridisch lastig is, of dat ze überhaupt niet weten of het wenselijk is; weer anderen hebben een bezwaar omdat het vaak om gedwongen huwelijken gaat waarbij de ‘positie van de vrouw ernstig in het geding is’?
Kijk, alle argumenten zijn logisch, zeker als je kijkt naar de verschillende politieke richtingen. Maar als wij gewoon naar onze situatie kijken, dan hebben we niet te maken met dat een van de drie ongewenst in dit huwelijk zit. En ja tuurlijk, het zal ongetwijfeld juridisch heel ingewikkeld zijn. Maar daar is politiek nou eenmaal voor. Ik heb het idee dat er vanuit de politiek alleen maar ‘mits’ en ‘maar’ wordt aangeleverd. We hebben het gevoel dat als ze écht naar onze situatie kijken dat het er toch wel anders uitziet dan ze denken. We willen gewoon de vorm kunnen kiezen die wij willen. Mannen en vrouwen die getrouwd zijn, of homo’s en lesbiennes, die genieten allerlei voordelen omdat ze getrouwd zijn. Wij hebben dat niet, maar dat willen we wel.

Waarom de hele Tweede Kamer niet wil dat meer dan twee mensen met elkaar trouwen

Jan, Jan en Helene zijn polyamoreus en willen graag trouwen met z’n drieën. Dat is alleen verboden volgens de wet. De Tweede Kamer ziet zo te zien geen reden om daar verandering in te brengen. Waarom niet?

De christenen

Bij de christelijke partijen ligt het antwoord voor de hand. De SGP verwijst naar haar verkiezingsprogramma, waarin staat dat een huwelijk met man en vrouw een ‘exclusieve status’ moet hebben. Het CDA verwijst naar de Bijbel, waar ze ‘zeer veel waarde’ aan hechten; het burgerlijk wetboek, waarin staat dat polygame huwelijken verboden zijn; en dit rapport van de Staatscommissie, waarin staat dat er geen behoefte is in Nederland om het verbod op polygame huwelijken op te heffen. Volgens de ChristenUnie is de monogame relatie een ‘hoeksteen van de samenleving’.

De partijen die niet antwoorden

De VVD, de PVV, het FvD, en DENK hebben geen antwoord gegeven op de vraag of het wenselijk is om het verbod op te heffen.

De socialisten en sociaaldemocraten

De SP is ook geen voorstander van het opheffen. “Dit is in de eerste plaats omdat wij zien dat dit vaak gepaard gaat met huwelijksdwang, huwelijkse gevangenschap en vrouwenonderdrukking. Daarnaast is het hele burgerlijk wetboek ingericht op een huwelijk tussen twee personen en heeft een uitbreiding van het aantal huwelijkspartners ook grote gevolgen voor bijvoorbeeld het erfrecht.”

Volgens de PvdA is de kwestie ‘juridisch gezien een hele ingewikkelde zaak’. Wanneer het onderwerp op de agenda staat in de Tweede Kamer, zal de partij zich er ‘opnieuw over buigen’.

De progressieve partijen

Ook progressieve partijen waarbij het misschien meer voor de hand ligt om voor polygame huwelijken te zijn, staan niet te springen. D66 is niet uit principe tegen het verbod, maar wil zich ook niet van te voren uitspreken – eerst zou moeten worden aangetoond of opheffen wenselijk is.

GroenLinks laat in een mailtje aan Jan weten ‘voor de modernisering van wetgeving op dit gebied’ te zijn. Ook in het verkiezingsprogramma staat: “Het moderne gezin bestaat niet standaard uit man, vrouw en kind”. Aan de telefoon laat GroenLinks toch weten niet voor een opheffing van het verbod te zijn. Er is volgens GroenLinks al een heel makkelijke manier om met meerdere mensen tegelijk samen te zijn: gewoon niet trouwen, het mag namelijk niet en de wet is de wet. Bovendien moet je rekening houden met mensen die moeite hebben met polygame relaties.

De Partij voor de Dieren komt nog met een reactie. Dan blijven over: de kleine partijen die niet door de verkiezingen zijn gekomen. Van hen is de Vrijzinnige Partij vóór het polygame huwelijk; de Piratenpartij is ‘in ieder geval geen tegenstander’; de Libertarische Partij is sowieso tegen de inmenging van de staat in huwelijken.

Al met al is er dus weinig hoop dat Jan, Jan en Helene in de nabije toekomst met z’n drietjes kunnen trouwen.