In dit Europese land bepaalt de staat hoe je zwanger wordt

Eind vorig jaar gingen Poolse vrouwen de straat op. Om te protesteren tegen een nog strengere abortuswet die de rechts-conservatieve regering er doorheen wilde drukken. Polen kent een van de strengste abortuswetten van Europa, maar dat kon volgens regeringspartij PiS (Recht en Rechtvaardigheid) wel wat strenger. Door het protest werd de strenge abortuswet van tafel geveegd. Maar al sinds het aantreden van de regering in oktober 2015 probeert de overheid op veel verschillende manieren baas te worden in de buik van Poolse vrouwen.

PiS, onder aanvoering van partijleider Jarosław Kaczyński, is alles behalve progressief te noemen. Hun zwaar katholieke geloof willen ze niet alleen in persoonlijke kring uitdragen, maar wordt ook uitgedrukt in beleid. BIG zet de belangrijkste en soms ook schokkendste maatregelen en gebeurtenissen van de afgelopen twee jaar op een rijtje.

Oktober 2015

Een langlopende staatssubsidie voor IVF-behandelingen (reageerbuisbaby’s) wil PiS stopzetten. Het programma werd nog gestart toen Donald Tusk (nu voorzitter van de Europese Raad) premier was van het land. Het zou tot 2019 lopen, maar volgens PiS was het te duur. Ook is aartsbisschop Andrzej Dziega tegen. Hij noemde het IVF programma van Tusks partij PO ‘crimineel’.

Oktober 2016

De Poolse overheid wil een strengere abortuswet. Het voorstel werd in het Poolse parlement, de Sejm, behandeld nadat een aartsconservatieve organisatie, Ordo Iuris, 450.000 handtekeningen had verzameld.

Het wetsvoorstel zou abortus alleen toestaan als er sprake was van levensgevaar. Verkrachting, om de gezondheid van de moeder te beschermen en wanneer de foetus ernstige gezondheidsproblemen heeft, zouden worden geschrapt als geldige reden. Moeders zouden tot vijf jaar achter de tralies kunnen komen als ze wel een abortus pleegden. Na felle protesten werd dit voorstel van tafel geveegd. Dat wil overigens niet zeggen dat de overheid geen andere abortusvoorstellen meer zal doen in de toekomst.

December 2016

Een nieuwe adviseur, Urszula Dudziak, die de overheid bijstaat in seksuele voorlichting op scholen noemt de pil ‘behekst’. Ze stelt dat er niet zoiets bestaat als ‘katholieke anticonceptie’. Maar het meest opmerkelijke waren haar uitspraken over een ‘seksverslaving’ die mensen volgens de docent van de katholieke universiteit van Lublin zouden krijgen van de pil.

April 2017

De overheid heeft een alternatief programma in het leven geroepen dat IVF moet vervangen. Hiervoor wordt 2,7 miljoen zlotty uitgetrokken. Met zogenaamde ‘NaProtechnologie‘, dat in streng Katholieke kring enorm populair is, wil de overheid een alternatief voor IVF geven. Vanuit de wetenschap is hier echter geen enkele grond voor, schrijft Newsweek Polska. NaPro is namelijk niets meer of minder dan gezinsplanning en biedt geen alternatief voor stellen die door onvruchtbaarheid geen kinderen kunnen krijgen.

Juni 2017

De morning after pill is alleen nog maar op recept verkrijgbaar. Een organisatie die zichzelf ‘dokters voor vrouwen’ (Lekarze Kobietom) noemt, heeft in juli een kaart gemaakt van doktoren die gratis een recept geven om de pil wel te halen. Volgens onderzoek zou overigens zo’n zestig procent van de Polen tegen het aan banden leggen van de morning after pill zijn.

Volgens de Poolse minister van Volksgezondheid zouden hormonen in deze pil de gezondheid van Poolse tieners aantasten. Polen is overigens samen met Hongarije het enige land in de Europese Unie waar zo’n maatregel bestaat.

Juli 2017

In het plaatsje Przeginia, nabij Krakau in Zuid-Oost Polen, verrijst opeens een enorm billboard. Een vrouw met bril en doktersjas is er op afgebeeld. Op het bord staat te lezen dat abortussen kanker veroorzaken. Het initiatief van de billboards is niet vanuit de overheid, maar kom van de private organisatie Nelumbo Instituut. Toch is het exemplarisch voor de tendens die zichtbaar is in Polen. Supporters van PiS zien hun kans schoon hun conservatieve wereldbeeld te verspreiden.