Dit is waarom boeren niet zo vaak miljonair zijn als het CBS zegt

Uit onderzoek van het CBS blijkt dat 106.000 Nederlandse huishoudens een vermogen van meer dan een miljoen heeft. Opvallend genoeg is de landbouwsector de sector waarin de meeste miljonairs werkzaam zijn. Veel media, zoals de NOS, nemen dit bericht over zonder nader onderzoek. BIG zocht uit hoe het CBS aan deze cijfers komt en of dit onderzoek wel overeenkomt met de praktijk.

“Het onderzoek is gebaseerd op cijfers van de belastingdienst”, laat een woordvoerder van het CBS weten aan BIG. “Hieruit blijkt dat liefst 19 procent van de miljonairshuishoudens werkzaam is in de landbouw, bosbouw of visserij. Dit is meer dan in bijvoorbeeld de financiële dienstverlening (16 procent) of de handel (14 procent). Deze miljonairs zijn voor ongeveer de helft actief in melkveebedrijven en voor een kwart in bedrijven die granen of groenten telen.”

“Het gaat bijvoorbeeld om spaargeld, of om de waarde van het bedrijf van een ondernemer. De waarde van de eigen woning en een eventuele hypotheekschuld zijn in dit onderzoek niet meegenomen. Het hoeft dus niet per se te gaan om geld dat mensen op de bank hebben staan.”

Hoe is het mogelijk dat boeren zo rijk zijn? Hoewel het CBS het niet met zekerheid kan zeggen, verwacht de woordvoerder dat dit komt door de waarde van de grond van de boerderij. “Acht op de tien miljonairs in Nederland is zelfstandige. Wij hebben voor dit onderzoek gekeken naar de waarde van de bedrijven van de miljonairs en de waarde van de grond valt onder de waarde van het bedrijf. Een boer kan een slecht draaiende boerderij runnen en bijna niks verdienen, maar vanaf het moment dat hij zijn grond verkoopt in één klap miljonair zijn.”

Een boer kan een slecht draaiende boerderij runnen en bijna niks verdienen, maar vanaf het moment dat hij zijn grond verkoopt in één klap miljonair zijn

Uit dit onderzoek blijkt dus dat ruim 20.000 huishoudens die werkzaam zijn in de landbouw, bosbouw of visserij in ieder geval op papier miljonair is. Uit andere cijfers van het CBS blijkt dat er ruim 73.000 bedrijven in deze sector zijn. Ruim één op de vier is volgens het CBS dus op papier miljonair.

Arm leven, rijk sterven

“Maar in de praktijk gaat dit lang niet altijd op”, zegt een woordvoerder van de Zuidelijke Land- en Tuinbouworganisatie (ZLTO) tegen BIG. De ZLTO is een vereniging van 15.000 boeren en tuinders in Zeeland, Noord-Brabant en Zuid-Gelderland. “Er zijn veel kanttekeningen te plaatsen bij dit onderzoek. Het is in veel gevallen namelijk zoals het CBS eigenlijk zelf al aangeeft: arm leven en rijk sterven. En daar wil ik aan toevoegen dat het soms zelfs niet eens dat is.”

Zonder koper heb je niks aan de grond die in theorie veel waard is

De eerste kanttekening ligt volgens de ZLTO voor de hand: “Het probleem van het hebben van grond dat geld waard is, is dat het geld niet in je portemonnee zit. Er zijn veel boeren die de elke maand de eindjes aan elkaar moeten knopen, maar in theorie miljonair zijn. Dan komt uiteindelijk het moment dat boeren de boel willen verkopen, zodat ze in ieder geval met een goed gevulde portemonnee met pensioen kunnen gaan. Maar het kan natuurlijk altijd gebeuren dat dit niet lukt. Zonder koper heb je niks aan de grond die in theorie veel waard is.”

Bovendien gaat het volgens de ZLTO vaak om familiebedrijven. “Op het moment dat het eigendom van het bedrijf overgaat op de volgende generatie, gebeurt het zelden dat het gaat om een verkoop voor een bedrag dat in de buurt komt van de marktwaarde van het bedrijf. Oftewel: de verkoper wordt er niet rijk van en is jarenlang op papier miljonair geweest, maar heeft nooit de kans gehad om er in de praktijk van te genieten.”

“Ten slotte is het vaak zo dat veel boeren hun pensioen in het bedrijf hebben zitten. Dit betekent dat ze afhankelijk zijn van de verkoop. Om financieel rond te komen moet er in veel gevallen na de pensioengerechtigde leeftijd ‘gewoon’ doorgewerkt worden.” Volgens de ZLTO gebeurt dit dan ook regelmatig, helemaal gezien het feit dat we pas net uit de crisis zijn. “Toch is het niet zo dat het onderzoek helemaal niet deugt. Het klopt dat er inderdaad veel boeren zijn die zich geen financiële zorgen hoeven te maken, maar het lijkt mij niet dat de cijfers van het CBS helemaal overeenkomen met de praktijk.”

Wat vind jij van dit verhaal? Heb je een toevoeging of een ander perspectief? Laat het weten in de comments. Inhoudelijk sterke reacties kunnen we (na toestemming van jou) meenemen in het artikel.