Dit is de soap waardoor je zo lang in de rij staat op Schiphol

Deze zomer is duidelijk geworden dat Schiphol uit haar jasje is gegroeid, maar een oplossing voor alle problemen die de grote drukte met zich meebrengt lijkt ver weg. Hierdoor lijkt het er niet op dat de chaos volgende zomer minder zal zijn. BIG zocht uit wat de belangrijkste knelpunten zijn.

Achter de lange rijen zit een enorme soap. Die begon dit jaar april, toen KLM een zogenaamde ‘brandbrief‘ aan Schiphol stuurde. Hierin verweet KLM Schiphol dat het meer vluchten heeft toegelaten dan het aankan. KLM was bang dat de drukte bij het inchecken, de bagage-afdeling en de paspoortcontrole tot gevolg zou hebben dat KLM-vluchten zouden vertragen.

KLM verwijt Schiphol dat het teveel vluchten heeft toegelaten

En die vertragingen kwamen er ook, in de meivakantie. Veel vluchten gingen te laat weg, wat KLM miljoenen heeft gekost. De KLM diende een claim in bij Schiphol, omdat zij in de ogen van KLM verantwoordelijk waren. KLM-topman Pieter Elbers sprak uit dat hij zich grote zorgen maakte om de zomervakantie. “Het probleem is nog niet voldoende en vooral niet structureel opgelost”, zei hij hierover in verschillende media.

Schiphol zelf deed intussen wat het kon en nam maatregelen, zoals het openstellen van meer beveiligingspoortjes. Ook werden er meer medewerkers in de vertrekhallen geplaatst en kwam er meer beschikbare Marechaussee voor bij de douane. Verder werden reizigers met weinig tot geen handbagage in een andere rij bij de douane gezet, om de doorstroom te versnellen. Bijkomend voordeel hiervan is dat reizigers met veel handbagage (zoals een trolley) in een kortere rij staan.

Of de reiziger mist zijn vlucht, of de vlucht wacht op de reiziger. In beide gevallen is er iemand boos

Maar het bleek niet genoeg, want reizigers misten nog steeds hun vlucht, of de vluchten vertraagden door het wachten op de reizigers. In beide gevallen was er wel iemand boos.

Spagaat

Hoe heeft het zo ver kunnen komen? Het komt erop neer dat er drie hoofdrolspelers zijn: KLM aan de ene kant, low-budgetmaatschappijen aan de andere kant en Schiphol die daartussenin staat. Alle drie de partijen willen groeien, maar daar is simpelweg geen ruimte voor. Dit brengt Schiphol in een lastige spagaat.

Schiphol zelf, KLM en verschillende low-budgetmaatschappijen willen allemaal groeien, maar daar is simpelweg geen ruimte voor

Schiphol is intercontinentaal gezien een enorme ‘hub’. KLM-topman Elbers zegt hierover in De Volkskrant: “Voor buitenlandse ondernemingen is bereikbaarheid een belangrijke reden zich in Amsterdam te vestigen. Bedrijven als het Chinese Huawei of het Japanse Yamaha zetten hier hun Europese hoofdkantoor neer, omdat ze vanaf Schiphol de hele wereld kunnen bereiken. Die komen echt niet naar Nederland vanwege het mooie weer.”

De reden dat Elbers dit zo belangrijk vindt, is dat KLM de belangrijkste intercontinentale speler op Schiphol is. Investeert Schiphol in zichzelf als hub, dan groeit KLM vrijwel automatisch mee. Al met al genoeg reden om weerstand te bieden aan de low-budgetmaatschappijen.

Investeert Schiphol in zichzelf als hub, dan groeit KLM vrijwel automatisch mee

Maar aan de andere kant is er vanuit de Nederlandse reizigers een enorme vraag naar vakantievluchten. En die reizigers vliegen vaak niet met KLM, want KLM is nog steeds aan de dure kant. Low-budgetmaatschappijen als TUI, Easyjet en Ryanair ruiken hun kans en zetten enorme druk op Schiphol om hun plekje te claimen: zij willen meer vluchten vanaf Schiphol aanbieden, naar meer bestemmingen.

Ruzie

Schiphol kan het nooit goed doen: geeft het de één meer ruimte, dan wordt de ander boos, en vice versa. Deze ontwikkelingen zijn inmiddels aan het escaleren in de vorm van ordinair bekvechten. Ryanair-topman Michael O’Leary beschuldigt Schiphol in het Parool ervan de ruimte van Ryanair en Easyjet bewust klein te houden om KLM te beschermen. Hij voelt zich gediscrimineerd. Hij is ervan overtuigd dat Ryanair een stuk groter zou zijn als er sprake zou zijn van eerlijke concurrentie.

Ryanair beschuldigt Schiphol van discriminatie: zij zouden KLM voortrekken

Elbers daarentegen vindt dat Schiphol ervoor moet zorgen dat maatschappijen als Easyjet en Ryanair zoveel mogelijk naar regionale vliegvelden verhuizen. Op deze manier kan KLM meer waarde toevoegen op Schiphol. “Een eerste vlucht naar Bangalore heeft veel meer waarde dan de zoveelste vlucht naar Barcelona”, vindt Elbers.

Een oplossing is nog niet in zicht, want regionale vliegvelden als Eindhoven en Rotterdam hebben ook een beperkte capaciteit. Bovendien laat de oplevering van het vliegveld bij Lelystad nog even op zich wachten. Aangezien er ook nog geen kabinet is die hier iets nuttigs over kan zeggen, lijkt het erop dat de drukte voorlopig niet opgelost is. De taart is te klein voor de vele eters. En zolang er geen harde grenzen worden gesteld, zal de passagier de dupe blijven.

Wat vind jij van dit verhaal? Heb je een toevoeging of een ander perspectief? Laat het weten in de comments. Inhoudelijk sterke reacties kunnen we (na toestemming van jou natuurlijk) meenemen in het artikel.

Protestgroepen in actie tegen huidige plannen om luchthaven Lelystad uit te breiden: ‘Staatssecretaris Dijksma is hypocriet’

Vanaf maart 2019 moet Lelystad Airport een deel van de vakantievluchten van Schiphol overnemen, maar voorlopig is er nog veel weerstand vanuit bewoners in de regio. Zij willen dat de voorgenomen opzet van de inrichting van de vliegroutes van en naar Lelystad niet wordt uitgevoerd. Volgende week gaat de Tweede Kamer hierover vergaderen. BIG sprak met één van de initiatiefnemers van protestgroep Red de Veluwe.

“In totaal hebben verschillende protestgroepen ruim 80.000 handtekeningen verzameld en die hebben we gisteren aangeboden aan de Tweede Kamer.” Dit zegt Mark Vroegindeweij van Red de Veluwe, goed voor 26.000 handtekeningen, tegen BIG. “Maar die naam dekt de lading allang niet meer. Inmiddels spreken wij ook namens andere gebieden die last zullen krijgen van een steeds groter wordend vliegveld in Lelystad.”

Lage vliegroutes

Naar aanleiding van de grote drukte op Schiphol is het de bedoeling dat een deel van de vakantievluchten die nu vanuit Amsterdam vertrekt naar Lelystad verhuizen. Vanaf april 2019 gaat het om vijftien vluchten per dag, maar dit zal steeds verder uitgebreid worden. Het is de bedoeling dat er in 2043 ruim ruim zes miljoen passagiers per jaar reizen via Lelystad.

Drukte op Schiphol? Welke drukte op Schiphol?

Deze drukte op Schiphol.

Maar de manier waarop dit gebeurt, stuit Vroegindeweij tegen de borst. “Er wordt gezegd dat het Nederlandse luchtruim vol is. Om toch uit te kunnen breiden is besloten dat vliegtuigen die van en naar Lelystad vliegen onder de vliegtuigen die naar Schiphol gaan moeten blijven. Dit betekent dat vliegtuigen een hele lange afstand (ruim honderd kilometer) op een hele lage hoogte (tussen de 1500 en 2500 meter hoogte) zullen vliegen. Dit zorgt voor zowel geluidsoverlast als milieu-, natuur- en gezondheidsschade bij heel veel mensen in de omliggende provincies.”

Er zal heel laag gevlogen worden en dat zorgt voor veel geluidsoverlast en milieu- en gezondheidsschade bij omwonenden

“Laag vliegen is ongezond voor mens en natuur. Dat moeten we niet willen met zijn allen.” Gevraagd naar de meest ideale oplossing is Vroegindeweij helder: “Er is wat ons betreft geen andere optie dan het herindelen van het luchtruim. De lucht is van ons allemaal, maar Schiphol claimt de hogere ruimte. Dat is onterecht en moet veranderen. Maar de overheid vindt het lastig om Schiphol tegengas te bieden, want er is te weinig specifieke kennis aanwezig. Het gevolg is dat Schiphol vaak zijn zin krijgt.”

Ook op economisch gebied heeft Vroegindeweij zijn twijfels. “Er wordt gezegd dat een grote luchthaven in Lelystad goed is voor de Nederlandse economie, maar er wordt niet nagedacht over de negatieve economische effecten die de luchthaven zal hebben. Met veel laagvliegende vliegtuigen, met die geluidsoverlast en vervuiling, is de kans groot dat veel toeristen wegblijven uit de regio . Veel campings en horecagelegenheden zullen het potentieel veel moeilijker gaan krijgen.”

Er zijn ook veel potentiële negatieve economische effecten: met al die geluidsoverlast en milieuschade is de kans groot dat veel toeristen weg zullen blijven

Sharon Dijksma

Vooral de manier waarop dit hele proces wordt geleid door Sharon Dijksma (PvdA), demissionair staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, frustreert Vroegindeweij. “Nu er ophef is, doet Dijksma ineens alsof ze begaan is en mee wil denken over oplossingen. Dat is hypocriet, want ze spreekt nu haar eigen plannen tegen. Wij spreken ons al vanaf het begin uit tegen de lage vliegroutes. Ze luisterde destijds helemaal niet naar ons, waarna ze met het huidige plan op de proppen kwam. Ze is nu pleisters aan het plakken, waar ze gewoon jaren geleden al beter onderzoek had moeten doen en had moeten luisteren naar alle verschillende betrokkenen. Het is paniekvoetbal.”

Staatssecretaris Dijksma speelt paniekvoetbal

Dijksma heeft inmiddels aangegeven dat een Brits onderzoeksbureau een second opinion gaat vormen over de vliegroutes rond Lelystad. “Dit bureau heet Helios, dat via een Frans bedrijf in handen is van de Franse overheid. Dezelfde Franse overheid die een flinke vinger in de pap heeft bij Air France/KLM, dat weer veel belang heeft bij ruimte op Schiphol. En dus bij het plaatsen van veel vakantievluchten van andere maatschappijen in Lelystad, precies volgens het plan dat er nu ligt. Dus die second opinion biedt weinig hoop.”

“Begrijp me niet verkeerd”, besluit Vroegindeweij. “Wij zijn helemaal niet tegen de uitgebreide luchthaven in Lelystad, maar wel tegen de huidige invulling ervan.” Maar dan moet volgens Red de Veluwe wel het luchtruim ingedeeld worden. “Als dat gebeurt kunnen vliegtuigen namelijk op hoge hoogte vliegen. Maar dat betekent wel dat Schiphol eerlijk moet delen met Lelystad.”