De Grauwe Eeuw pakt ‘foute’ beelden aan, desnoods met ‘acties tegen personen’

Actiegroep ‘De Grauwe Eeuw’ bekladde het beeld van Jan Pieterszoon Coen eind 2016 met het woord ‘genocide’ en een logo van de VOC, waarbij de ‘O’ was afgebeeld als strop. De Grauwe Eeuw strijdt om dit beeld – en andere – compleet te verwijderen.

BIG sprak met een van de leden over de doelen van De Grauwe Eeuw, wit privilege, de media en generaal Spoor. De naam is een verwijzing naar de zeventiende eeuw, die bij veel Nederlanders bekend staat als ‘De Gouden Eeuw’ terwijl de actiegroep liever denkt aan het bloed dat gegoten waarmee het goud werd verdiend.

 Hiërarchie bestaat bij ons niet

De naam van degene die BIG sprak was volgens hemzelf ‘niet relevant voor het artikel’, maar wel bekend bij de redactie. Op de vraag of hij de leider is antwoordt hij grinnikend. “Wij hebben geen leider. Hiërarchie bestaat bij ons niet.” Hij beschrijft zichzelf als ‘een van de proactieve leden’. Hoeveel leden de Grauwe Eeuw heeft is ook ‘irrelevant’, maar het zijn er ‘genoeg om een Utrechtse wijk in een bliksemactie te voorzien van ons logo.”

Wat de groep wil, is duidelijk te zien met hun acties in Utrecht. De organisatie is al een tijd bezig om aandacht te vestigen op de namen van bepaalde straten in de wijk Lombok, onder andere de Jan Pieterszoon Coenstraat. “We hebben een verzoek ingediend om te stoppen met koloniale verheerlijking. We willen de namen niet veranderen. Dat hebben DUIC en GeenStijl ervan gemaakt. Als je nu die namen gaat weghalen dan gaat het hele stuk dat Nederland racistische moordenaars verheerlijkt weg. Dan haal je een heel stuk educatie weg.” Standbeelden van Pieterszoon Coen en generaal Spoor moeten wel ‘gewoon weg’.

“Utrecht geeft ons gelijk. Ze willen dat wij een faciliterende rol spelen in hoe het gaat lopen. Om de zoveel tijd hebben we een vergadering bij de gemeente Utrecht met verschillende groeperingen die we hebben uitgenodigd.” Hoe en wat er nu precies gaat gebeuren is nog niet helemaal duidelijk.

We willen de hele geschiedenis verteld hebben

Waar staat jullie organisatie precies voor?
“Onze doelstelling is deuren opentrappen die anders dicht blijven. We hebben niet voor niets dat beeld van Coen in Hoorn gepakt want dat zijn prominente plekken, bij iedereen bekend. Wij willen via onze acties daar aandacht voor vragen. Maar dat is niet ons hoofddoel: dat is om andere mensen met een koloniale achtergrond die ontkend wordt, te inspireren om zich uit te spreken. We verwijzen ook door naar experts die we geschikt vinden, we zijn er niet om te onderwijzen: we zijn een actiegroep en geen voorlichtingsgroep. Dat is niet onze taak. We willen dat het hele verhaal verteld wordt, wat mensen er dan mee doen moeten ze zelf weten. Sommigen zeggen dat we de geschiedenis verdraaien, noemen ons ‘landverraders’. Dat is gewoon de grootste onzin, want we willen de hele geschiedenis verteld hebben.”

In een brief die de Grauwe Eeuw stuurde naar Rijkswaterstaat staat dat de groep vindt dat kinderen in Nederland ongevoelig worden gemaakt voor genocide: “Het verheerlijken van koloniale massamoordenaars is bedoeld om genocide ten behoeve van winst te normaliseren. Hiermee doet Nederland alsof het goed is om gehele volken uit te moorden voor de welvaart van Europa. Dat uitmoorden uit kapitalistische motieven is niet iets van vroeger, want het gebeurt nog steeds op grote schaal. Omdat wij van kinds af aan hebben meegekregen dat dit iets goeds is, worden er geen vragen gesteld bij dit soort massamoorden.”

Verder staat er ook in de brief: “Kinderen leren dit op school en dat is niet voor niets, de Nederlandse staat vertrouwt op dit soort educatie die bedoeld is om kinderen ongevoelig voor genocide te maken door middel van dit soort racistische indoctrinatie.”

Racisme werkt in groepen, de ene groep die de andere groep onderdrukt

Jullie denken dat Nederlandse kinderen van jongs af aan expres ‘ongevoelig’ gemaakt worden voor genocide?
“Ja. En als je denkt dat het niet zo is: sta jij te protesteren tegen alle bommen die nu vallen op het Midden-Oosten, waar Nederland een groot aandeel in heeft? Want volgens alle criteria is dat genocide, lees het artikel ‘4 million muslims killed in Western Wars, should we call it genocide?’. Daarbuiten, als ik zeg Nederlands, dan heb ik het niet over individuen. Dat is een privilege dat witte mensen hebben, dat jullie altijd als individu gezien worden. Daarom voelen veel witte mensen zich aangevallen als we het hebben over witte mensen of witte Nederlanders, dat gaat helemaal niet over individuen. Racisme werkt in groepen, de ene groep die de andere groep onderdrukt.”

Je denkt dat de groep witte mensen in Nederland ongevoelig is voor genocide?
“Als ik kijk naar een onderzoek over bommen in Syrië, en daar zie dat meer dan de helft van de Nederlanders daar voor is, dan ja… Do the math yourself.”

En jullie denken dat de Nederlandse staat expres het verleden verborgen houdt vanuit kapitalistische motieven. Zijn jullie ook antikapitalistisch?
“Niet allemaal, maar ik wel.”

Hoe zie je jezelf, ben je een marxist?
“Nee absoluut niet. Dat is ook weer een Europese stroming. Wij proberen juist te dekoloniseren. Ik zie mezelf als een dekoloniaal activist.”

Volg je dan een bepaalde niet-Europese economische stroming?
“Nee, dat heeft geen zin omdat via kolonialisme het kapitalisme overal is geïmplementeerd. Daarom ligt anti-kolonialisme en anti-kapitalisme ook dichtbij elkaar.”

In 2015 besloot de Commissie Naamgeving Openbare Ruimte dat de naam van de Coentunnel niet veranderd zou worden omdat het voor verwarring zou zorgen, veel geld zou kosten en bovendien zouden er geen ‘zwaarwegende redenen’ zijn om het te doen. Wat vind je daarvan?
“Om over geld te gaan praten is sowieso absurd in een van de rijkste landen ter wereld. En dat er geen ‘zwaarwegende redenen’ zijn, is gewoon institutioneel racisme, zij gaan nu voor een niet-witte groep bepalen wat er zwaarwegend moet zijn.”

In de brief aan Rijkswaterstaat staat ook dat als zij niet tegemoet zullen komen met een naamsverandering, dat er ‘acties’ zullen volgen, die ook aan ‘uw persoon’ (de directrice) gericht zullen zijn.
“Als er één persoon verantwoordelijk is, die persoon racistische standpunten heeft als ‘geld is belangrijker dan mensenlevens’, dan gaan we die persoon aanpakken.”

Dat klinkt als een bedreiging.
“Daar hoef je iemand helemaal geen pijn voor te doen. We kunnen ook publicaties doen waar de waarheid in staat. Of een spandoek voor iemands huis hangen. Waarom zou ik bij een groep willen zitten die geweld wil plegen op individuen, terwijl je tegen systemen moet vechten?”

Dat weet ik niet, ik ken je niet. Maar die alinea die klinkt mij als een bedreiging in de oren.
“Mensen moeten dat zien zoals ze dat zelf willen. We hebben bewust dat zo gekozen. Misschien was het wel de bedoeling om een beetje pressie te zetten.”

Duidelijk. Iets anders: toen ik contact met je zocht, kreeg ik het antwoord dat jullie ‘amper met mainstream journalistiek’ of ‘witte redacties’ in zee gaan. Waarom?
“Als je anti-racist bent dan weet je dat de media een heel belangrijke tool zijn voor de instituten, via eliteracisme. Racisme manifesteert zich op verschillende terreinen, eentje is via de pers, via instituten die de macht hebben om die publicaties te beïnvloeden. Als we met jullie in gesprek gaan dan legitimeren wij de instituten die we eigenlijk proberen kapot te maken.”

Welke instituten?
“Kranten onder andere. Kijk naar de grote bedrijven als de Telegraaf Media Groep, die meerdere kranten en andere media bezitten.”

En kranten als De Volkskrant of NRC?
“De Volkskrant publiceerde een foto van een moslim die in z’n auto aan het wachten was bij Schiphol. Heb je de reactie van de hoofdredacteur van de Volkskrant gelezen? Hij steekt niet de hand in eigen boezem, ontkent het. Terwijl, ze zijn daar gewoon schuldig aan. En dit is niet eenmalig, het zijn geen incidenten, het barst van deze incidenten. Daar komt bij dat ze anti-racisme criminaliseren, als je ziet hoe zij met de anti-Zwarte Pietbeweging zijn omgegaan.”

Zie je ‘de media’ dan als een geheel die samen dezelfde doelen nastreven?
“Nou, weet je wat het probleem is?” Hij verheft zijn stem, is hoorbaar geïrriteerd: “Jullie zijn heel slecht geïnformeerd! Jullie hebben geen flauw idee waar jullie over praten. En dan heb ik het over ‘jullie’ als media wanneer jullie het hebben over racisme. Als wij het over racisme hebben, dan hebben we het over het onderdrukken van de ene groep door de ander. Dan kun je een paar journalisten hebben die dat wel snappen, maar op het moment dat De Volkskrant een artikel publiceert, of zelfs Joop.nl dat zich anti-racistisch voordoet, waar institutioneel racisme ontkend wordt of gedaan wordt alsof het hetzelfde is als discriminatie, dan heb je een groot probleem.”

Media proberen een debat te faciliteren en in kaart te brengen door verschillende geluiden een podium te geven.
“Dit is nou precies dat witte privilege. ‘We gaan erover in debat.’ Jullie kunnen in debat gaan wat jullie willen. Maar wij hebben hier iedere dag last van. Een krant wil een debat hebben, dus ze gaan twee meningen tegenover elkaar zetten. Zoals bij Ben van der Kooi bij z’n veroordeling over Sylvana Simons, dat is gewoon een echte neonazi. En dan kan je zeggen: we willen een debat. Nee, jullie normaliseren daar nazi’s. Fijn dat jullie daarover willen debatteren en dat kan allemaal heel netjes als je er geen last van hebt. Maar terwijl jullie ‘s avonds naar bed gaan, ondergaan wij nog steeds iedere dag institutioneel racisme.”

Moet er dan geen debat zijn?
“Het debat moet gevoerd worden door mensen die er een perspectief op hebben, die weten hoe het is om institutioneel racisme te ondergaan.”

Witte mensen mogen niet meedoen aan een debat over racisme?
“Wat heeft het voor nut als je daaraan meedoet? Je mag er zeker aan meedoen, maar dan moet je kijken naar jouw rol als wit persoon. Niet praten over racisme in het algemeen. Je hebt ook witte mensen die zeggen dat anti-racisme niet effectief is. Dan denk ik: ga jij nou bepalen voor niet-witte mensen wat effectief is in hun strijd tegen racisme? Dat is ongepast! Dat is white supremacy. Jullie als groep hebben eeuwenlang hoe en wat voor ons bepaald, en nu willen jullie zelf op datgene waar jullie eigenlijk geen zeggenschap hebben, willen jullie ook nog je stempel drukken. Het klinkt heel vervelend dat je er niet over mag meepraten, maar als je heel eerlijk bent: wat heb je er over te zeggen?”

We worden gecriminaliseerd door de pers

Dus aan de ene kant wil je niet met de witte media praten, maar aan de andere kant wil je wel gehoord worden?
“Wij hebben onze geen-witte-pers-policy onder andere door de ervaringen van een lid die ook onderdeel van een andere actiegroep was. En hij kwam in een krant, volgens mij het NRC, en werd daar gelijk geframed alsof hij nauw samenwerkte met de ‘extreemlinkse Anti-Fascistische Actie’. Dan krijg je dat soort dingen. We worden gecriminaliseerd door de pers. Ze halen allerlei dingen erbij die niet relevant zijn om ons te framen.”

Zijn jullie dan gelieerd aan de AFA (de Anti-Fascistische Actie)?
“Nee, absoluut niet. Daar gaan we weer, de AFA is een witte subcultuur van een paar mensen die zelf veelal geen racisme ervaren. Daar hebben we niks mee.”

Waarom hebben jullie wel besloten om met mij te praten?
“We hebben er twee uur over gediscussieerd. Als anti-racist geef je je geld uit aan niet-witte gemeenschappen, je zorgt dat de witte pers geen macht heeft en zo min mogelijk inkomsten aan jou. Dat is niet omdat we de witte media willen discrimineren maar omdat zij al de macht hebben en wij willen de niet-witte media empoweren. Uiteindelijk willen we wel met jou praten omdat we het verhaal van generaal Spoor naar buiten willen brengen. Daar wordt niet over gesproken.”

Generaal Spoor van de politionele acties?
“Ik zou het geen ‘politionele acties’ willen noemen, het waren gewoon massaexecuties, in Indonesië noemen ze het de ‘Nederlandse agressie’. Ieder jaar – deze keer is er 2 september weer een ‘herdenking’ bij Spoors standbeeld in Roermond – worden oorlogsmisdadigers verheerlijkt. Al die Indiëgangers zitten daar, met onder andere mensen die schuldig zijn aan oorlogsmisdaden. Generaal Spoor is de grootste racistische massamoordenaar die we kennen in de recente Nederlandse geschiedenis. Ze herdenken daar de oorlogsmisdadigers, maar vergeten de 150.000 Nederlandse onderdanen die daar zijn vermoord. Het zijn Nederlandse onderdanen want Nederland erkende de soevereiniteit van Indonesië alleen maar ‘de facto’, dus dat houdt helemaal niets in. Je moet het boek van Remy Limpach eens lezen, ‘De brandende kampongs van Generaal Spoor’, daarin wordt beschreven hoe Nederlanders tekeer ging tegen hun eigen onderdanen.”

Ik heb het wel gedaan maar ben er mee opgehouden omdat ik telkens weer in een politiecel terecht kwam

Wat zouden jullie graag veranderd zien?
“Je hebt een veteranendag, je hebt een Indië-herdenking, je hebt 4 mei. Daar worden alle gevallen militairen herdacht. Er is nooit een of ander rechtszaak tegen hen begonnen. Deze mensen leven nog. Het zou de Nederlandse staat sieren als deze mensen vervolgd worden. Je hoeft ze niet op te sluiten, het gaat meer om het erkennen. Voordat ze met hun vingertje gaan wijzen naar andere landen, zorgen dat hun eigen straatje schoongeveegd is. Je ziet dat de Shoah [de holocaust – red.] ieder jaar prominent herdacht wordt, gelukkig. Maar als je het hebt over de massaexecuties op niet-witte Nederlanders, dan wordt gezegd: jullie leven in het verleden. Dat zijn twee verschillende maten, dat is puur racisme. Als de slachtoffers wit zijn en Europees, dan verdienen ze wel alle aandacht. Maar als Nederland zelf de dader is en de slachtoffers zijn niet-wit, dan moeten we niet zeuren. Terwijl dit vlak na de Shoah gebeurde.”

Ga je demonstreren bij de herdenking op 2 september?
“Een demonstratie heeft geen zin bij dit soort dingen. Je mag niet eens in de buurt komen. Nederland is daarin best wel repressief tegen anti-racisten, milieuactivisten en dierenactivisten. Dan wordt de ‘openbare veiligheid’ erbij gehaald, terwijl je met een spandoek daar staat. Ik heb het wel gedaan, maar ben er mee opgehouden omdat ik telkens weer in een politiecel terecht kwam. En het is niet heel prettig als niet-wit persoon die tegen racisme strijdt om in de cel te zitten, kan ik je verzekeren. Ze zijn eigenlijk heel effectief geweest met dat neerslaan bij mij.”

Wat doet dat met je, dat ze het met succes eruit hebben geslagen?
“Geen verslagenheid. Er zijn meerdere manieren. Het is voor mij bevestigend eigenlijk, dat Nederland repressief is en helemaal niet zo progressief en tolerant – dat ik sowieso een vies woord vind – als het zich voordoet. Die bezoekjes in de politiecel hebben mij alleen maar strijdbaarder gemaakt.”