Een kernramp in Noord-Korea kan zomaar gebeuren

Een kernramp in Noord-Korea is een stuk waarschijnlijker dan een oorlog. Een nucleaire meltdown in de kernreactor Yongbyon zou een enorme ramp betekenen.

Maar wie zou dan humanitaire hulp moeten bieden? Zou door ruzie daarover een oorlog kunnen ontstaan? We vroegen het vier experts.

Sico van der Meer, expert op het gebied van Noord-Korea en massavernietigingswapens bij Clingendael

“De kans lijkt me aanzienlijk groter dat het in Noord-Korea misgaat dan in Japan. En het is nota bene in Fukushima misgegaan,” zegt Sico van der Meer. Japan is een land met een sterke veiligheidscultuur, in Noord-Korea bestaat zo’n cultuur niet: het land is arm en investeert het grootste gedeelte van haar budget in het leger.

Remco Breuker, professor Koreastudies bij Universiteit Leiden:

Dit is een scenario waar professor Breuker ‘s nachts ‘wakker van kan liggen’. Buurlanden zouden zich in het geval van een kernramp toch genoodzaakt voelen om in te grijpen, vanwege het gevaar dat dan ook voor hen aanwezig is. Straling houdt natuurlijk niet op bij de grens. Als er dan naast Rode Kruis-werkers ook ingenieurs en militairen meekomen, zal het Kim-regime hen zien als spionnen. “Een oorlog ligt dan voor de hand,” zegt Breuker.

Casper van der Veen, Noord-Koreadeskundige en NRC-redacteur:

Met een dergelijke meltdown komen ethische dilemma’s: moet een land dat keer op keer internationale afspraken negeert en een illegale kernreactor heeft, geholpen worden met zo’n ramp? “In eerste instantie zullen mensen denken: ‘Net goed voor zo’n regime’. Maar het Noord-Koreaanse volk is altijd het hardst de lul,” zegt Noord-Koreadeskundige Casper van der Veen. “Dat regime is sowieso niet begaan met het welzijn van enig mens. Noodhulp zullen ze daarom niet toestaan, laat staan bij hun kernreactor: de geheimste plek van het geheimste land ter wereld,” zegt hij.

Hmmm

Het zou ook al eerder op oorlog kunnen uitdraaien

Lees hier hoe een totale oorlog met Noord-Korea kan ontstaan

Peter Wijninga, defensiedeskundige bij het Haags Centrum voor Strategische Studies (HCSS):

Wijninga denkt dat Zuid-Korea en de VS hulp zullen bieden, maar dat die hulp niet geaccepteerd zal worden door het Kim-regime. “Ik denk dat de enige hulp die de Noord-Koreanen zullen accepteren van China komt,” zegt hij. “En dan ontstaat er een opening om te zeggen: ‘Nu we hier toch zijn, laten we het even hebben over jullie kernwapenprogramma’.”
“Iedereen weet dat de kans op een oorlog bestaat. De landen eromheen zijn niet dom, die weten dondersgoed dat als ze tegen de wil van Noord-Korea hulp komen opdringen, dat er dan rotzooi ontstaat,” zegt Wijninga.

Dit is hoe een totale oorlog met Noord-Korea kan ontstaan

Een oorlog met Noord-Korea, het lijkt te kunnen gebeuren. Trump dreigt inmiddels met ‘fire, frenzy and frnakly power’, Kim heeft raketten waarmee het Amerikaanse vasteland bereikt kan worden. Zelfs kernwapens zijn een optie. De wereld houdt zijn adem in. “Een oude militaire regel is: ‘Neem niet de eerste stap zonder de laatste te overwegen’.”

Seoul, de hoofdstad van Zuid-Korea waar 26 miljoen mensen wonen, ligt op schietafstand van Noord-Korea. Een oorlog zou miljoenen doden en onvoorstelbare gevolgen kunnen betekenen. BIG sprak met vier experts over de mogelijkheid van een oorlog met Noord-Korea.

Sico van der Meer, expert op het gebied van massavernietigingswapens en Noord-Korea bij Clingendael:

“Deze situatie kan escaleren door een verkeerde berekening, daar zit het gevaar. Dan krijg je een enorm conflict. Trump lijkt een beetje uit z’n onderbuik te reageren, dus hij is misschien een groter risico dan Kim Jong-un qua escalatie.”

“Noord-Korea kan voor de show een paar bommen naar Zuid-Korea schieten. Dat doen ze wel vaker, ze laten binnen de lijntjes wat kracht zien. Maar het gevaar is als ze over de rode lijn gaan. Wanneer Amerika wat raketinstallaties van de Noord-Koreanen bombardeert, dan kan Kim Jong-un dat niet over zich heen laten komen – vooral richting het binnenlandse publiek kan dat niet. Dan zal een symbolische actie richting Zuid-Korea volgen, met heel veel propaganda er omheen.”

“Wanneer ze Zuid-Korea of Japan zullen aanvallen, dan krijg je een enorm bloedige oorlog. Zeker als je bedenkt dat ze Zuid-Korea gewoon met artillerie kunnen beschieten. Maar, dat is wel echt een last resort, als ze denken: ‘we gaan eraan’ – dan gaat het met een grote klapper. Een echte oorlog is Noord-Korea haar doodvonnis. Prioriteit nummer één is de Kim-dynastie laten overleven.”

EPA

Casper van der Veen, Noord-Koreadeskundige en NRC-redacteur:

“De Noord-Koreanen zijn heel calculerend, ondanks dat ze bekend staan als irrationeel en onvoorspelbaar. Trump is veel onvoorspelbaarder dan Noord Korea. Ik denk dat ze pas echt de trekker zullen overhalen op het moment dat ze echt geen andere optie zien, omdat het zo’n zwaar middel is.

“Het hangt er net vanaf wat voor signaal ze willen afgeven. Ze hebben eerder wel eens beperkte aanvallen gedaan: ze hebben een Zuid-Koreaans marinefregat in stukken geschoten, en er is een keer met artillerie op een eilandje geschoten.”

Trump is veel onvoorspelbaarder dan Noord-Korea

“Maar dan gaat het over artillerie en een torpedo; dat is echt even wat anders dan raketten of kernwapens. Ik denk dat ze eerder geneigd zijn raketten in te zetten dan kernwapens omdat ze dat niet echt nodig hebben – buiten dat ze nog niet de technologie hebben om een kernkop aan een raket te bevestigen. Ze focussen zich op raketten die snel kunnen worden afgevuurd, zonder dat voorbereidingen worden opgemerkt.”

Hun doel is: zo afschrikwekkend mogelijk zijn

“Hun hele doel is, zowel met kernwapens als gewone raketten: zo afschrikwekkend mogelijk zijn om zich te vrijwaren van een invasie. Dat is het geval wanneer ze raketten hebben waarmee ze Seoul in de as kunnen leggen. En, belangrijk: raketten die ze kunnen afvuren nadat ze zelf zijn aangevallen.”

EPA

Peter Wijninga, defensiedeskundige bij het Haags Centrum voor Strategische Studies (HCSS):

“China en Rusland mobiliseren nu troepen en vliegtuigen langs de Noord-Koreaanse grens. Dat is een teken van verhoogde paraatheid. Niet zozeer bij de Zuid-Koreanen en Amerikanen, maar juist bij de Chinezen en Russen. Het zou best eens kunnen dat wanneer Noord-Korea te ver gaat, China en Rusland denken: ‘Nu moeten we eerder zijn dan de Amerikanen’.”

‘Neem niet de eerste stap zonder de laatste te overwegen’.

“Een aanval op Noord-Korea zal zich vooral richten op het uitschakelen van het kernwapenarsenaal. Maar wat is dan de volgende stap? Een oude militaire regel is: ‘Neem niet de eerste stap zonder de laatste te overwegen’.

Hmm

Waarom leggen ze Kim Jong-un niet gewoon om?

“Kim Jong-un kan natuurlijk in een ‘auto-ongeluk’ omkomen

“Dus je kunt het niet alleen daarbij laten, je moet over een vervolgplan nadenken, en dan wordt het lastig. Seoul (de hoofdstad van Zuid-Korea – red.) kan zomaar onder vuur genomen worden. Dat zal dan niet nucleair zijn, maar het kan behoorlijk veel schade aanrichten. Maar dat is bekend, dus bij een aanval op de kernwapens zal die artillerie ook moeten worden uitgeschakeld.”

Remco Breuker, professor Koreastudies aan de Universiteit Leiden:

“Een all-out aanval zie ik niet zo snel gebeuren. Maar onderlinge provocaties die uit de hand lopen, dat kan heel goed. Als Noord-Korea of Amerika een heel duidelijk punt wil maken, dan kan een beperkte militaire actie worden ondernomen.”

“Amerika zal waarschijnlijk proberen het kernwapenarsenaal te vernietigen. Maar omdat er teveel zijn, op teveel verschillende plekken, is er een kans dat dat al niet meer kan.”

‘Noord-Korea kan de VS bereiken met kernwapens’

Sinds Kim Jong-un in 2011 aan de macht is gekomen in Noord-Korea heeft het nucleaire programma van het land zich in rap tempo ontwikkeld.

Er worden meer kernkoppen getest, er worden zwaardere kernkoppen getest en er worden steeds meer nieuwe raketten ontwikkeld om de kernkoppen te dragen. Bovendien krijgen deze raketten een steeds groter bereik.

Gisteren maakte Noord-Korea bekend dat ze een raket, de Hwasong-14, hebben getest die een intercontinentaal bereik heeft. Dit zou het vasteland van de Verenigde Staten qua afstand een reëel doelwit maken om te raken met een kernwapen. Het was de eerste test met een raket die een intercontinentaal bereik heeft en de Verenigde Staten nemen het ook zeer serieus. Er zal een spoedoverleg komen met de Veiligheidsraad van de VN om te bepalen wat nu te doen.

Verschillende Amerikaanse experts zeggen dat de Noord-Koreanen in de afgelopen jaren aardig wat progressie hebben geboekt op nucleair gebied. Deze raket zou een bereik hebben van 6700 kilometer, maar het zou zomaar kunnen dat het bereik groter is.

Wat bovendien extra zorgen baart is de KN-08, een andere intercontinentale raket. Deze moet nog getest worden, maar heeft een potentieel bereik van 11.500 kilometer. Dit zou verschillende grote Amerikaanse steden in gevaar kunnen brengen.

‘Kim Jong-un kan natuurlijk in een ‘auto-ongeluk’ omkomen’

Een oorlog met Noord-Korea dreigt, zelfs kernwapens lijken niet uitgesloten. Maar wat als er een moordaanslag op Kim Jong-un gepleegd wordt?

Wat als hij morgen op straat wordt doodgeschoten, of als hij omkomt in een ‘auto-ongeluk’? BIG vroeg vier Noord-Koreadeskundigen wat er zou gebeuren na een moordaanslag op de Grote Leider van Noord-Korea. Dit is wat er uitkwam.

Remco Breuker, professor Koreastudies aan de Universiteit Leiden:

“Het scenario voor een moordaanslag ligt klaar in Zuid-Korea en ik denk ook in Amerika. Ze kunnen proberen het regime te onthoofden, maar dan moeten ze wel weten waar het regime is. Wanneer je het land berooft van zijn regering, door middel van een aanslag op Kim zelf en de mensen om hem heen, dan kan je met andere mensen praten. Ik denk dat het grote invloed zou hebben, maar ik denk niet dat het lukt.”

Dit scenario ligt klaar in Zuid-Korea

Sico van der Meer, expert op het gebied van massavernietigingswapens en Noord-Korea bij Clingendael:

“Amerika zou het natuurlijk nooit toegeven, maar het zou natuurlijk kunnen gebeuren dat Kim Jong-un omkomt bij ‘een auto-ongeluk’, of een bomaanslag. Dan zou Noord-Korea meteen naar de VS wijzen. Maar bedenk: Trump heeft onvoorspelbaarheid als staatsbeleid.”

Een interne machtsstrijd zou tot omvallen van het regime kunnen leiden

“Als Kim doodgaat dan blijft het regime zeker voortbestaan. Het is niet dat alles dan instort, iemand anders zal naar voren geschoven worden die het Goddelijke Gezicht kan zijn. Dat kan een neef of een oom zijn, er is altijd wel iemand in de stamboom.”

“Maar als de hele top van de elite wordt uitgeschakeld tijdens een belangrijke vergadering, dan zal er een interne machtsstrijd ontstaan – want wie gaat dat vacuüm opvullen? En zo’n interne machtsstrijd zou tot omvallen van het regime leiden.”

EPA

Casper van der Veen, Noord-Koreadeskundige en NRC-redacteur:

“Als Kim Jong-un morgen op straat wordt doodgeschoten, denk ik niet dat het Noord-Koreaanse regime dat overleeft. Het lijkt me enorm ingewikkeld maar niet onmogelijk. Ik weet niet of het nog steeds zo is, maar Kim Jong-il en Kim Il-sung hadden in al hun villa’s altijd het licht branden.”

Denk je dat een oorlog met Noord-Korea voor de hand ligt?

“Een oude militaire regel is: ‘Neem niet de eerste stap zonder de laatste te overwegen’.”

Lees hier hoe een totale oorlog met Noord-Korea kan ontstaan

“Of een moordaanslag iets oplost weet ik niet, ik denk wel dat het – logisch – enorme veranderingen teweeg zal brengen. De legitimiteit van het regime is zó erg verbonden met hem als persoon. Zelfs als de werkelijke machthebbers meer achter de schermen opereren, zal het een enorme politieke crisis veroorzaken.”

Als Kim Jong-un morgen wordt doodgeschoten, denk ik niet dat het regime dat overleeft

“Ik denk dat het onwaarschijnlijk is dat een oom of een neef zijn rol zal overnemen. Voor het volk maar ook voor de elite zal het moeilijk zijn om zo’n persoon te accepteren, omdat alle propaganda dan niet meer geloofwaardig is. Aan de andere kant, met een sterke onderdrukking kan de staat zorgen dat het volk het wel slikt.”

EPA

Peter Wijninga, defensiedeskundige bij het Haags Centrum voor Strategische Studies (HCSS):

“Het kan natuurlijk dat ze Kim Jong-un op het spoor zijn en kunnen doden. Dat zou je kunnen doen met kruisraketten. Maar ik denk niet dat dit zo snel zou gebeuren, omdat het een optie is die China ab-so-luut niet zal steunen.”

Dit zal China ab-so-luut niet steunen

“Als deze optie klaarligt in het Witte Huis, dan denk ik dat er wel twee keer wordt nagedacht over wat de gevolgen van een dergelijke aanslag zijn. Het zal de boel zodanig destabiliseren dat China het nooit zal accepteren. Want dan mik je eigenlijk op regime change.